Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn sinh năm 1943 tại Hà Nội, là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại. Bà trưởng thành trong những năm tháng đất nước chiến tranh, từng công tác tại nhiều cơ quan báo chí và gắn bó lâu dài với đời sống văn học Thủ đô. Giọng thơ của Phan Thị Thanh Nhàn giàu nữ tính, dung dị mà tinh tế, thường hướng tới những rung động đời thường, tình yêu, ký ức Hà Nội và vẻ đẹp của tâm hồn con người.
Tên tuổi bà gắn liền với bài thơ Hương thầm – một trong những thi phẩm nổi tiếng nhất viết về tình yêu thời chiến, được nhiều thế hệ độc giả yêu mến. Bên cạnh đó, bà còn có nhiều tập thơ và tác phẩm ghi dấu ấn như Xóm đê ngày ấy, Tuổi trăng rằm, Nghiêng về anh, Bông hoa không tặng, Nhìn từ xa… Tổ quốc, cùng nhiều tập truyện, bút ký và tác phẩm dành cho thiếu nhi.
Với những đóng góp bền bỉ cho nền văn học nước nhà, Phan Thị Thanh Nhàn đã được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật. Hơn nửa thế kỷ cầm bút, bà vẫn là một tiếng thơ riêng biệt: dịu dàng mà sâu lắng, khiêm nhường mà bền bỉ, như chính “hương thầm” vẫn âm thầm lan tỏa trong lòng bạn đọc Việt Nam.
Ba bài thơ Hương thầm, Những ngôi chùa Hà Nội và Con đường là những lát cắt đẹp trong thế giới thơ Phan Thị Thanh Nhàn. Từ tình yêu tuổi trẻ e ấp, vẻ đẹp văn hóa ngàn năm của Hà Nội đến những tiếc nuối sau chia xa, tất cả đều được thể hiện bằng giọng thơ dịu dàng, tinh tế và giàu nữ tính, làm nên một phong vị rất riêng của nữ sĩ.
VHCA trân trọng giới thiệu chùm ba bài thơ của nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn
HƯƠNG THẦM
Cửa sổ hai nhà cuối phố
Không hiểu vì sao không khép bao giờ
Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa.
Giấu một chùm hoa trong chiếc khăn tay
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm
Bên ấy có người ngày mai ra trận.
Họ ngồi im không biết nói chi
Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi
Nào ai đã một lần dám nói?
Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối
Anh không dám xin
Cô gái chẳng dám trao
Chỉ mùi hương đầm ấm thanh tao
Không giấu được
cứ bay dịu nhẹ.
Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thầm nói hộ tình yêu
“Anh vô tình anh chẳng biết điều
Tôi đã đến với anh rồi đấy…”.
Rồi theo từng hơi thở của anh
Hương thơm ấy thấm sâu vào lồng ngực
Anh lên đường
hương sẽ theo đi khắp
Họ chia tay
vẫn chẳng nói điều gì
Mà hương thầm thơm mãi bước người đi.
1969
NHỮNG NGÔI CHÙA HÀ NỘI
Mùa xuân đi cùng em
Anh đưa về lối cũ
Ôi những ngôi chùa cổ
Hoa đại vàng trang nghiêm
Ðột ngột giữa phố quen
Ta rẽ thăm Bà Ðá
Một ngàn năm thành phố
Bà kể bao thăng trầm
Chào hoàng tử Linh Lang
Ðã phá tan giặc Tống
Ðàn voi trận hiên ngang
Ðến giờ còn phủ phục
Bóng thông chùa Trấn Quốc
Như thực lại như mơ
Em ngỡ vừa thoát tục
Dạo trong vườn cùng hoa
Thương cung nữ ngày xưa
Có chồng mà góa bụa
Ta vào chùa Phổ Linh
Còn nghe thoi dệt lụa
Mái ngói cong rêu phủ
Những ngôi chùa lặng im
Mà lòng em xao động
Biết bao điều thiêng liêng
Rực rỡ một tòa sen
Nở chênh chao trên nước
Thế thôi mà bền chắc
Như một lời thương yêu
Mùa xuân đi cùng nhau
Giữa phố vui rộn rã
Anh rẽ vào lịch sử
Ðưa em về xa xưa
Gặp tâm sự ông cha
Với vui buồn dân tộc
Hiểu những gì sâu đậm
Trong mắt nhìn hôm nay.
CON ĐƯỜNG
Nếu anh đi với người yêu
Chỉ mong anh nhớ một điều nhỏ thôi
Con đường ta đã dạo chơi
Xin đừng đi với một người khác em
Hàng cây nay đã lớn lên
Vươn cành để lá êm đềm chạm nhau
Hai ta không biết vì đâu
Hai con đường rẽ ra xa nhau hoài
Nếu cùng người mới dạo chơi
Xin anh tránh nẻo đường vui ban đầu.
