Chùm thơ tình Xuân Quỳnh gồm “Tự hát”, “Thơ tình cuối mùa thu” và “Thuyền và biển” là những tiếng lòng đẹp đẽ, tha thiết của một hồn thơ nữ giàu yêu thương, nhiều dự cảm và luôn khao khát được sống trọn vẹn với tình yêu.
Ở Xuân Quỳnh, tình yêu không chỉ là say đắm, nhớ thương, mà còn là sự lo âu, hy sinh, thủy chung và bản lĩnh. Trái tim trong thơ bà vừa đời thường, mong manh, vừa mãnh liệt đến tận cùng; khi dịu dàng như heo may cuối thu, khi dào dạt như biển lớn, khi lại tự hát lên niềm tin yêu bất chấp chia xa, giông bão.
Giới thiệu chùm thơ này, Văn học Công an mong bạn đọc, nhất là bạn đọc trẻ, thêm hiểu và trân trọng tài năng của cố nữ sĩ Xuân Quỳnh – một gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại, người đã để lại những vần thơ tình trong trẻo, nhân hậu và bền lâu trong lòng nhiều thế hệ.
TỰ HÁT (1984)
Chả dại gì em ước nó bằng vàng
Trái tim em, anh đã từng biết đấy
Anh là người coi thường của cải
Nên nếu cần anh bán nó đi ngay
Em cũng không mong nó giống mặt trời
Vì sẽ tắt khi bóng chiều đổ xuống
Lại mình anh với đêm dài câm lặng
Mà lòng anh xa cách với lòng em
Em trở về đúng nghĩa trái tim
Biết làm sống những hồng cầu đã chết
Biết lấy lại những gì đã mất
Biết rút gần khoảng cách của yêu tin
Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Biết khao khát những điều anh mơ ước
Biết xúc động qua nhiều nhận thức
Biết yêu anh và biết được anh yêu
Mùa thu nay sao bão giông nhiều
Những cửa sổ con tàu chẳng đóng
Dải đồng hoang và đại ngàn tối sẫm
Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh
Em lo âu trước xa tắp đường mình
Trái tim đập những điều không thể nói
Trái tim đập cồn cào cơn đói
Ngọn lửa nào le lói giữa cô đơn
Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Cũng ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi
THƠ TÌNH CUỐI MÙA THU (1980)
Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng
Mùa thu đi cùng lá
Mùa thu ra biển cả
Theo dòng nước mênh mang
Mùa thu vào hoa cúc
Chỉ còn anh và em
Chỉ còn anh và em
Là của mùa thu cũ
Chợt làn gió heo may
Thổi về xao động cả:
Lối đi quen bỗng lạ
Cỏ lật theo chiều mây
Đêm về sương ướt má
Hơi lạnh qua bàn tay
Tình ta như hàng cây
Đã qua mùa gió bão
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ
Thời gian như là gió
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi
Chỉ còn anh và em
Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại…
– Kìa bao người yêu mới
Đi qua cùng heo may
*Bài thơ được nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu phổ nhạc thành bài hát cùng tên.
THUYỀN VÀ BIỂN (4/1963)
Em sẽ kể anh nghe
Chuyện con thuyền và biển:
“Từ ngày nào chẳng biết
Thuyền nghe lời biển khơi
Cánh hải âu, sóng biếc
Đưa thuyền đi muôn nơi
Lòng thuyền nhiều khát vọng
Và tình biển bao la
Thuyền đi hoài không mỏi
Biển vẫn xa… còn xa
Những đêm trăng hiền từ
Biển như cô gái nhỏ
Thầm thì gửi tâm tư
Quanh mạn thuyền sóng vỗ
Cũng có khi vô cớ
Biển ào ạt xô thuyền
(Vì tình yêu muôn thuở
Có bao giờ đứng yên?)
Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu, về đâu
Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau – rạn vỡ
Nếu từ giã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió”
Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão tố
*Bài thơ đã được nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu và nhạc sĩ Hữu Xuân phổ nhạc thành 2 ca khúc cùng tên
