Làng Hoành Nha của anh nằm nép bên sông Sò, một con sông nhỏ, nước đỏ phù sa và lặng lẽ trôi như tiếng thở của đồng bằng. Bà anh ngày xưa theo gánh chèo. Mẹ anh hát ru bằng những câu hát nửa đêm, vừa khe khẽ vừa mỏi mệt.
Cái âm điệu ấy ngấm vào anh, như mùi đất ẩm sau cơn mưa, như tiếng mõ chùa vang ra từ cổng làng mùa giêng hai.
Rồi anh lớn. Rời quê, khoác áo cảnh sát. Núi rừng Lào Cai đón anh bằng hơi sương dày và những con đường ngoằn ngoèo như vết chữ viết dang dở. Có lúc trong ca trực, nghe tiếng trống trường vọng lại từ bản nhỏ, tưởng như tiếng trống chèo năm nào bà anh từng kể. Giữa sương và khói, anh viết những câu thơ, thứ thơ có mùi khói bếp, có tiếng dế gáy trong đêm, có vệt sáng của con dao nhỏ gọt mía ngoài sân.
Thơ anh như một cuộc trở về lặng lẽ. Ở đó có người cha gánh hoa qua cầu trong mưa, có người mẹ phơi váy dưới nắng, có nỗi nhớ trĩu như sương treo trên ngọn cọ. Tên những tập thơ của anh: “Mùa phơi váy”, “Những chiều tam giác mạch”, “Bay trên đồi cọ”, “Chín bậc nhớ thương”… nghe như bốn mùa của một đời người. Mỗi mùa có một nỗi ngậm ngùi, một hơi thở của đất, một giọng nói của quê.
Anh từng bảo: thơ là duyên, văn là nợ. Câu nói ấy giản dị, nhưng trong mắt anh, người đi qua nhiều vùng đất, qua những phòng hỏi cung lặng lẽ, qua cả những đêm không ngủ, nó hóa thành một thứ ánh sáng nhỏ, bền và trong.
Tôi nghĩ, Hoàng Anh Tuấn viết không phải để được nhớ đến như một nhà thơ. Anh viết để giữ lại giọng nói của những người đã khuất, tiếng bước chân trên đường làng, giọt mưa chạm mái tôn. Và để không quên chính mình, đứa con trai làng chèo, đi xa mà vẫn nghe tiếng trống vọng trong tim.
Giữa rừng Lào Cai, có người đàn ông vẫn hát những điệu chèo khe khẽ trong lòng. Anh hát cho quê nhà, cho tuổi thơ, cho những người nông dân chân lấm tay bùn. Câu hát ấy, đến giờ vẫn còn bay lẫn trong mây sớm…
Anh từng chia sẻ: “Tôi muốn làm một anh kép, một cung văn trong thi ca để cất lên tiếng hát về bà tôi, mẹ tôi, bố tôi… và những người nông dân làng tôi. Tôi đã đi rất xa làng Hoành Nha nhỏ bé bên sông Sò, nhưng hồn tôi thì vẫn ở đó, bám rễ vào nguồn cội, chẳng bao giờ rời đi”…
Sáng chủ nhật, mời bạn đọc thưởng thức bài thơ hay của trung tá – nhà thơ Hoàng Anh Tuấn:
BỐ ĐI CHỢ HOA
Bao giờ cho đến hăm ba
Người ta lại họp chợ hoa sông Hồng
Bố gầy trong chiếc áo bông
Đi vào rét mướt mùa đông giăng đường
Khói trầm quyện gió toả hương
Hoa đào sắp nở còn vương mưa phùn
Bàn tay da mỏng khẽ run
Chọn hoa chạm phải mùi bùn đồng sâu
Bố không mặc cả một câu
Thương người bán sẽ về đâu cuối trời
Để hoa thắp lửa dâng đời
Mồ hôi muối mặn đã rơi xuống ngày
Gió lùa thổi mũ bố bay
Hoa đào mở cánh trên tay bố cầm
Mưa làm ướt mái tóc râm
Bố nghe gió thoảng hương trầm lên mây
Tôi tìm dáng bố rất gầy
Hoa đào năm cũ nở đầy giêng hai
Hoa buồn nở nữa cho ai
Mưa mờ dáng bố trôi ngoài triền sông…
15/12/2024
