VĂN HỌC CÔNG AN trân trọng giới thiệu chùm thơ của nhà thơ BẰNG VIỆT
NGỌN LỬA KHÔNG BAO GIỜ TẮT
Chùm thơ Bếp lửa – Đêm gió Trường Sơn – Đêm cuối cùng trên đường 20 là hành trình của một thế hệ đi qua chiến tranh. Hình tượng “lửa” từ bà nhóm lên niềm tin, lửa ý chí ở Trường Sơn, lửa hòa bình lúc chia tay toát lên ý chí của người Việt trong thời khắc gian lao của đất nước. Tình cảm của nhà thơ như tiếng lòng của biết bao người Việt thời khắc đó. Dẫu giữa Kiev vẫn vọng ngóng về quê nhà. Giữa gió đêm Trường Sơn, giữa đầu đèo chiến tranh và cuối đèo hòa bình, tất cả như quyện vào tình cảm để câu thơ thoát lên trên những bom đạn chiến cuộc. Bằng Việt không viết khẩu hiệu. Ông chỉ viết những điều rất đời để nói chuyện rất lớn: bà giấu khổ, lính giấu thương, đồng đội chỉ dặn nhau “đừng quên măng rừng”. Bom đạn rồi sẽ qua, chỉ có lửa ý chí của người Việt là không bao giờ tắt.
BẾP LỬA
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa!
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi,
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy,
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
Tám năm ròng, cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà?
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế.
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về,
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà,
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen,
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn,
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm,
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi,
Nhóm niềm xôi gạo mới, sẻ chung vui,
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ…
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu,
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả,
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
– Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?…
Kiev, 1963
ĐÊM CUỐI CÙNG TRÊN ĐƯỜNG 20
Ngọn đèo nghìn thước miền Tây
Chia tay đêm ấy, ngập đầy xa xanh…
Buồn, vui… dâng hết trong mình
Sớm mai ra… đã hoà bình, thật sao?
Bụi mù từng đám xe vào
Hàm răng trắng, nụ cười trao… vội vàng,
Rừng còn đang cháy ngổn ngang,
Xô cây mà vượt, dập tàn mà đi!
Con đường thông giữa hai quê
Ai qua lối đó, ai về lối đây?
Đầu đường, lửa khói liền mây,
Cuối đường, đã rộn nhịp chày khua đêm!
Đầu đường, thư bóc nhá nhem,
Cuối đường, mới dám rọi đèn, thử soi!
Hai miền, vẫn một mà thôi
Nghĩa tình bên đó, chẳng vơi bên này,
Đói no mấy thuở xum vầy
Nghìn ngày trận mạc, nghìn ngày thương nhau!
– “Anh về ngoài đó lâu lâu
Đừng quên muối nhạt, cơm rau, măng rừng,
Đạn bom dù biết tạm ngừng,
Đất chưa sạch giặc, tuy mừng, vẫn lo…”
Đi trong tíu tít dặn dò
Càng thương người ở chiến khu trong này!
Ngọn đèo nghìn thước miền Tây
Buồn vui đôi ngả… ngập đầy xa xanh…
Suốt đêm… Rừng cháy một mình,
Có hay đâu, cuộc chiến tranh ngưng rồi!
Đêm vừa ký Hiệp định Paris, tháng 1-1973
ĐÊM GIÓ TRƯỜNG SƠN
Tôi lại về đêm rất sâu Trường Sơn
Gió dữ xung quanh cồn cào như biển
Chỗ đất đồi lửa xém
Cỏ gianh mùa này lên cao
Cỏ gianh dâng phừng phừng như lao!
Sương dăng thành che lấp bóng sao
Mênh mông mùa gió
Nghe chim kêu chưa sáng mặt trời
Khí núi bay ra mờ đục mắt người
Đá đổ ầm ầm như sấm động
Lắm bữa thèm ăn bát cơm thật nóng
Hơ lửa bàn tay thấm thía thương nhau!
Ôi nhớ những khi xẻ núi bắc cầu
Đại bác địch nổ trên đầu toé lửa
Những đêm lấp bao hố bom dang dở
Con đường vươn như sống lúc trăng lên
Từng khúc đứt ra sâu hoắm lại liền
Lại quẫy khúc trườn lên phía trước
Nỗi vui lớn có gì đo được
Như gió ào dâng trong mắt, rưng rưng…
Lán phong phanh trong rừng
Dăm lần cháy lại dăm lần chuyển chỗ
Dao mài vẹt theo đường phát cỏ
Cuốc cùn trơ vét đá hầm hào,
Chưa khi nào, chưa nơi nào
Sức người căng đến thế!
Gió nóng hanh hao, lồ ô nứt nẻ,
Xác ve khô rơi rụng mùa hè
Bão đầu thu quật nát tranh tre
Sương giá đầm đầm cỏ đông nhọn sắc…
Sống duy nhất chỉ để mà đánh giặc
Cái cắn răng nơi đó đã anh hùng!
Ở đây không khí loãng hơn đồng bằng
Hơi thở người sâu hơn
Lòng yêu đời sâu lắm!
Ôi Trường Sơn! Đêm nay tôi thức trắng
Những bóng hình thân thuộc mãi theo đi
Gió dữ xung quanh cồn cào như biển
Hơi thở quanh tôi thương mến, thầm thì…
Qua gian khổ thấy mình dày dạn lớn
Thương nhau nhiều, thấm thía sức nhau hơn
Ngày mai, trở giấc nơi đâu nữa
Hẳn suốt đời, khát vọng vẫn Trường Sơn…
1969
