Trần Đăng Khoa là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại. Được biết đến từ rất sớm với danh xưng “thần đồng thơ”, ông ghi dấu ấn bằng những vần thơ giàu cảm xúc về quê hương, đất nước, con người và người lính. Trưởng thành trong quân đội, Trần Đăng Khoa có nhiều sáng tác sâu sắc về biển đảo, tình đồng đội và tình yêu Tổ quốc.
Trong số những tác phẩm nổi tiếng của ông, chùm thơ “Thơ tình người lính biển”, “Đồng đội tôi trên đảo Thuyền Chài” và “Hoa xương rồng nở” để lại dấu ấn đặc biệt với nhiều thế hệ bạn đọc. “Thơ tình người lính biển” là khúc ca đẹp về tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu biển đảo quê hương; “Đồng đội tôi trên đảo Thuyền Chài” khắc họa chân thực cuộc sống gian khó nhưng kiên cường của người lính nơi đầu sóng; còn “Hoa xương rồng nở” là bản tình ca da diết về ký ức và những mối tình không trọn vẹn. Với ngôn ngữ giàu hình ảnh, cảm xúc chân thành và sức lay động sâu xa, thơ Trần Đăng Khoa vẫn luôn có sức hấp dẫn đặc biệt đối với độc giả trẻ hôm nay.
THƠ TÌNH NGƯỜI LÍNH BIỂN
Anh ra khơi
Mây treo ngang trời những cánh buồm trắng
Phút chia tay, anh dạo trên bến cảng
Biển một bên và em một bên
Biển ồn ào, em lại dịu êm
Em vừa nói câu chi rồi mỉm cười lặng lẽ
Anh như con tàu lắng sóng từ hai phía
Biển một bên và em một bên
Ngày mai, ngày mai khi thành phố lên đèn
Tàu anh buông neo dưới chùm sao xa lắc
Thăm thẳm nước trời, nhưng anh không cô độc
Biển một bên và em một bên
Đất nước gian lao chưa bao giờ bình yên
Bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng
Anh đứng gác. Trời khuya. Đảo vắng
Biển một bên và em một bên
Vòm trời kia có thể sẽ không em
Không biển nữa. Chỉ mình anh với cỏ
Cho dù thế thì anh vẫn nhớ
Biển một bên và em một bên…
(* Bài thơ này đã được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc thành bài hát “Chút thơ tình người lính biển”)
ĐỒNG ĐỘI TÔI TRÊN ĐẢO THUYỀN CHÀI
Lều bạt chung chiêng giữa nước, giữa trời
Đến một cái gai cũng không sống được
Sớm mở mắt, nắng lùa ngun ngút
Đêm trong lều như trôi trong mây…
Những con chim kỳ quái thấy hơi người
Mừng rỡ quá, cánh bay như bão thốc
Chỉ tiếng cánh chim bay quanh lều nghe đã căng nhức óc
Sủi tăm dưới chân sàn, bóng mập lượn vòng quanh…
Đảo tự giấu mình trong màu nước lam xanh
Cái giọt máu thiêng dưới ngầu ngầu bọt sóng
Tổ quốc ơi! Tiếng chúng tôi kêu lên mà mắt chúng tôi nhìn xuống
Bóng chúng tôi trùm khắp đảo Thuyền Chài…
Đảo Thuyền Chài, 5-1978
HOA XƯƠNG RỒNG NỞ
Anh đến tìm em, em đã có chồng…
(Ca dao)
Biết rằng em đã xa xôi
Nhớ em lại nhớ cái thời chăn trâu
Chiều mưa, tàu chuối che nhau
Thoắt thôi em đã thành dâu nhà người…
Biết là em quá xa rồi
Cớ chi dạ cứ bồi hồi nôn nao?
Cõi riêng nào có nguôi nào
Chiều nay anh lại rẽ rào lần sang…
Bời bời ngọn gió ngổn ngang
Hoa xương rồng vẫn nở vàng lối xưa
Ngõ tre nghe lá đổi mùa
Bóng em khuya sớm, nắng mưa đi về
Mẹ cười, mắt bỗng đỏ hoe
Anh ngồi nghe gió thổi se lá vườn…
Thương anh mẹ gọi bằng con
Có gì ấm áp, gần hơn mọi ngày
Có gì vời vợi nước mây
Anh thành khách lạ qua đây ghé nhờ
Bến quê còn nỗi hẹn hò
Mình anh trở lại…
Con đò đã sang
Nhớ em anh dạo thăm làng
Sương thu bảng lảng đôi hàng cây thưa
Đường xưa thoáng chút hương xưa
Chiều quê như có em vừa đi qua
Miên man anh lại về nhà
Giếng thu với mảnh trăng ngà có nhau
Tưởng như em mới gội đầu
Gương con treo vội lệch sau cột nhà
Tưởng như em mới bước ra
Nghe đâu sang ngoại biếu bà bát canh.
Hoa xương rồng
nở…
xanh xanh…
