VHCA: Nhà thơ Trần Lê Khánh – giám khảo thứ năm của cuộc thi thơ Xuân Mới do Chi hội Nhà văn Công an tổ chức, mang tinh thần thiền – lục bát và sự nghiêm cẩn trong thẩm mỹ của mình đến với những tiếng thơ trẻ.
——-
NGƯỜI ĐẶT MỘT LÀN SÁNG VÀO LỤC BÁT
Có những lúc, giữa một ngày tưởng như bình thường, thơ của Trần Lê Khánh bước vào đời sống người đọc như một hơi thở rất nhẹ. Nó không nhằm gây ấn tượng lập tức; nó chỉ khẽ mở một cửa sổ trong tâm trí, để người ta nhận ra sự tĩnh lặng luôn có mặt ở một nơi nào đó, dù đời sống xung quanh không ngừng lay động. Từ khoảnh khắc ấy, ta hiểu rằng thơ ông không được viết để phô bày, mà để gợi lên một trường nội tâm, nơi ánh sáng và bóng tối trò chuyện với nhau.
Trong lục bát của Khánh, có thứ nhịp điệu của những bước chân thiền hành: đều mà không đơn điệu, mềm mà không dễ dãi. Cấu trúc sáu – tám mà cả dân tộc đã thuộc lòng, qua bàn tay ông, bỗng trở nên thăm thẳm. Mỗi chữ mang theo một khoảng lùi; mỗi nhịp mang theo một khe hở đủ cho người đọc đặt vào đó nỗi buồn, kỷ niệm hay một câu hỏi âm thầm về hiện hữu. Chính nhờ sự tiết chế ấy, lục bát của Khánh không chỉ nối tiếp truyền thống mà còn mở ra một biên độ hiện đại, nơi thiền tính, triết học và cảm thức lượng tử thỉnh thoảng chạm vào nhau như hai bờ nước.
Khánh không giấu nổi sự thành thật trong cách nhìn đời. Ông viết về những thất bại nhỏ, về những khoảnh khắc con người soi thấy mình trong sự mong manh, về niềm vui ít ai để ý, về những bước chân nhẹ trên sân chùa lúc chiều muộn. Tất cả đều đi qua ngọn lửa lọc của chiêm nghiệm, để cuối cùng còn lại một thứ trong trẻo có thể chạm vào người đọc mà không cần giải thích.
Có lẽ, điều làm cho thơ ông được độc giả quốc tế chú ý không nằm ở sự lạ hóa của ngôn từ, mà ở năng lượng an trú thấm ngầm trong cách ông tạo dựng hình ảnh. Những câu thơ như thể đứng ngoài biên giới văn hóa: chúng mang vẻ thuần tịnh, sáng mà không chói, buồn mà không tăm tối. Dịch giả phải mất hàng tháng chỉ để hiểu nhịp thở của một bài, vì trong thơ Khánh, chữ và khoảng trống đều có linh hồn riêng.
Và cuối cùng, khi khép một tập thơ của Trần Lê Khánh lại, người đọc thường có chung một cảm giác: dường như có điều gì đó trong mình đã dịch chuyển rất khẽ, như chiếc lá rơi mà không nhằm báo hiệu mùa, chỉ nhằm nhắc ta về sự tồn tại của gió.
TIỂU SỬ – TÁC PHẨM – GIẢI THƯỞNG
Trần Lê Khánh, sinh năm 1971 tại Hoà Bình, quê gốc Bắc Ninh, sống và sáng tác tại TP. Hồ Chí Minh. Khởi viết từ 2015, nhanh chóng trở thành một trong những giọng thơ lục bát – thiền tính đặc sắc của thi đàn đương đại.
Các tác phẩm đã và đang xuất bản: Lục Bát Múa, 2016, NXB HNV; Dòng Sông Không Vội, 2017, NXB HNV; Ngày Như Chiếc Lá, 2018, NXB HNV; Giọt Nắng Tràn Ly, 2019, NXB HNV; Lục Bát Múa Toàn tập, 2020, NXB HNV; Sự Bắt Đầu Của Nước, 2021 (xuất bản tại Mỹ), NXB White Pine Press; Xứ, 2021, NXB HNV; Ngàn Bài Thơ Khác, 2022, NXB HNV; Sự Bắt đầu của nước, AB Art (Hungary); Đồng, NXB Văn học 2024 và Nhã Nam, 2025; Lối Vào Của Nắng- Tuyển tập thơ- NXB Phương nam, 2025; Lối Vào Của Nắng, phần 2- Tuyển tập thơ- NXB HNV, đang xuất bản; The Theory of Forever (bản dịch của Đồng)- NXB Pegasus, UK, đang xuất bản
Giải thưởng: Giải Xuất Sắc, tập thơ Xứ, Hội Liên Hiệp Văn Học Nghệ Thuật Việt Nam 2021; Giải thưởng sách dịch, Cliff Becker , Mỹ, 2021, tập thơ Sự Bắt Đầu Của Nước; Giải Thưởng Hội Nhà Văn Việt Nam, tập thơ Ngàn Bài Thơ Khác, 2022; Giải thưởng Hội Nhà Văn Việt nam, tập thơ Đồng, 2024
