Hồ Thi Ca (tên thật Hồ Bửu Trân, sinh năm 1958 tại Trảng Bàng, Tây Ninh) là nhà thơ giàu cảm xúc và chiều sâu nhân văn của văn học Việt Nam đương đại. Thơ ông dung dị mà giàu sức lay động, thường hướng về quê hương, tuổi thơ, tình yêu và những giá trị thiêng liêng của dân tộc. Chùm thơ Dấu chân phía trước, Thơ Ấu và Em và Tôi thể hiện rõ phong cách sáng tác đậm chất trữ tình của ông.
Dấu chân phía trước là khúc tráng ca xúc động về hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, khơi dậy lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc. Thơ Ấu lại đưa người đọc trở về miền ký ức tuổi thơ trong trẻo với những trò chơi dân dã, những rung động đầu đời và nỗi tiếc nuối trước sự đổi thay của thời gian. Trong khi đó, Em và Tôi là bản tình ca nhẹ nhàng về nhớ thương và hy vọng. Với ngôn ngữ giàu hình ảnh, cảm xúc chân thành và chất Nam Bộ mộc mạc, Hồ Thi Ca đã để lại dấu ấn riêng trong lòng bạn đọc nhiều thế hệ.
DẤU CHÂN PHÍA TRƯỚC
Ngọn gió qua sông thổi vào
Chở bình minh về bến cảng
Tôi đi êm từng bước ấm
Theo nắng lần bước Bác xưa
Trời rực rỡ hay đang mưa
Nghe sao lòng mình mát vậy
Ngó xuống bàn chân tôi thấy
Mặt đất bình yên khác thường
Đi qua bao nhiêu phố phường
Với bàn chân này đến cảng
Rồi bây giờ là phút lặng
Tịnh yên vẽ dấu chân Người
Thuở Sài Gòn chưa mặt trời
Khi phố phường chưa tiếng hát
Nước Nhà Rồng này: Nước mắt
Dấu chân Bác hằn ở đây
Dấu chân không nhẹ như mây
Dấu chân không êm không ấm
Dấu chân không là dấu nắng
Mười ngón trăn trở bấm sâu
Dấu chân của dáng đứng lâu
Nặng hai vai là Tổ quốc
Chắc Người rưng rưng nước mắt
Trái tim căm giận bừng bừng
Trăm nghìn bồi tàu đã từng
Ra đi không gì để lại
Nhắm mắt ai cũng tìm thấy
Dấu chân trăn trở của Người
Khi ấy tôi chưa ra đời
Khi tôi còn là hạt bụi
Bay trong bão giông lầm lũi
Đọa đày cùng mẹ cùng cha
Bác bước lên tàu đi xa
Để tôi – mặt trời gần lại
Bước đi hôm nay không phải
Bấm chân lún đất hờn căm
Để tôi được là Việt Nam
Trên đất nước hình chữ S
Sinh tôi mẹ ghi quốc tịch
Không còn ái ngại đắn đo
Để mọi người được tự do
Nhấc chân nhẹ nhàng mà bước
Bác đã làm người đi trước
Khai rừng phá núi tay không
Thì việc gì phải băn khoăn
Khi đi thênh thang đại lộ
Khi cùng với ai dạo phố
Hãy vào bến cảng hôm nay
Để nghe nhịp tim đổi thay
Lựng thơm theo từng ngọn gió
Tôi cúi đầu nhìn cho nhớ
Dấu chân trăn trở của Người
Và tôi xin được muôn đời
Ghi lòng dấu chân phía trước.
Nhà Rồng, tháng 5/1981
*Bài thơ được nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn phổ thành ca khúc cùng tên.
THƠ ẤU
Thời anh hái cọng lá xanh đu đủ
Hai đứa chụm đầu che chung
“Bịt mắt bắt dê”, em ưa trốn sau gốc ổi
Trái chín vàng chờ một dấu răng non
Thời “chim bay cò bay” hồn trải khắp vườn
Em bán quán, anh làm người đi chợ
Tiền trả em: lá mồng tơi nho nhỏ
Khách mua trầu rồi lại hỏi mua cau
Nội không cho chúng mình tắm sông sâu
Mà dòng nước lại quá chừng quyến rũ
Võng kẽo kẹt, hai đứa rình bà ngủ
Nắng cháy da, ta lại mát cùng sông
Thời em ngồi hong tóc ở đầu sân
Hoa cau rụng vướng vào, hương ở lại
Tóc thì đen hoa cau thơm mềm mại
Anh nghịch thầm đi lượm rắc lên thêm
Một bóng trăng đậu lại ở bên thềm
Soi nhân vật chuyện cổ bà đang kể
Em ngủ gật giống trăng quá thể
Kề vai anh, mọc vầng sáng hoang đường
Thời hai đứa đi học cũng chung đường
Hoa móng tay em gắn hồng mười ngón
Anh khát nước, xuống ruộng dưa hái trộm
Vị ngọt ngào mát lịm suốt đường xa
Cái thời mà tiếng dế cũng của ta
Cánh diều cao nhưng chẳng ngoài tầm với
Con hạc đình làng bằng gỗ mà biết nói
Chiếc mo cau che nắng hoá lâu đài
Cái thời mà ngày ngắn cũng như đêm dài
Những giấc mơ cứ hiện hình cụ thể
Con bướm chết, đám tang buồn đến thế
Mình thắp nhang cho hồn bướm mơ tiên
Nhưng cuộc đời không mãi mãi đứng im
Anh đi xa…đi xa…rồi trở lại
Hàng cau xưa vẫn rụng hoa gốc ổi
Mái tóc thề hoa đậu trốn đi đâu
Nội không còn nên sông cũng thôi sâu
Con bướm chết không được ai chôn nữa
Hết cổ tích trăng thôi chờ thềm cửa
Tiền bây giờ thôi tính lá mồng tơi
Nhà mới em bên kia sông … xa xôi …
Quần áo đẹp, anh về đầy quà bánh
Với tiền bạc anh là người kiêu hãnh
Nhưng … nhà mới em bên kia sông … xa xôi …
Anh về thăm sau năm tháng chen đời
Có tất cả, chỉ mất thời thơ ấu
Không còn yêu cánh hoa cau nhỏ xíu
Giữ làm sao em ở lại bên này?
*Bài thơ được nhạc sĩ Trương Quang Lộc phổ thành ca khúc Chim Sáo Xa Rồi
EM VÀ TÔI
Một hôm cũng thật là gần
Hai ngày chưa đến, đầy sân hoa vàng
Ba đêm thức đợi ánh trăng
Và bao lâu nữa… tôi tần ngần mong.
Em không đến? Em đến không?
Đào ơi đừng rụng mùa hồng của tôi
Mai ơi khe khẽ mà rơi
Vàng ươm nỗi nhớ người ngồi đếm hoa.
Tôi thầm: đừng trách người ta
Hai người xa lạ có bà con đâu?
Tơ trời mỏng mảnh bắc cầu
Gió thoang thoảng cũng sợ màu lá phai.
Lầm nên đếm một thành hai
Lẫn nên con mắt nhìn ai cũng thành…
Ngày vàng tươm nhú ngày xanh
Bốn mùa tôi khấn điềm lành cho em.
