ÂM BINH VÀ LÁ NGÓN: CHƯƠNG 17-18

Vần dừng chân ở cổng ủy ban xã Ngải Thầu khoảng bốn giờ chiều. Thập thò mãi rồi Vần cũng bước vào. Tuy nhiên, bước chân còn run lắm. Tay thư kí ủy ban là người Dao, trạc ba chục tuổi nói tiếng phổ thông khá sõi đưa Vần đến phòng làm việc của Sử. Từ ngoài nhìn vào, Sử có một mình, đang kiễng chân tìm gì đó trên cái tủ gỗ rất lớn. Vần khẽ chào. Sử quay lại, nhướng mày, giọng ngạc nhiên, hồ hởi:
– Cậu mới về à? Thế nào, đã về nhà chưa? Ngồi xuống đi đã!
Vần bước hấp tấp về phía chiếc ghế gỗ kê đối diện với cái ghế của Sử để cách nhau một cái mặt bản ngổn ngang giấy tờ. Hình như Sử đang lục lọi tìm kiếm gì đấy. Vần ái ngại:
– Em vừa về đến đây thôi, gặp cán bộ để đưa thư của trung tâm. Vừa nói, Vần vừa rút từ trong người ra một phong thư và đưa cho Sử. Sử không đọc bức thư ngay mà kẹp nó vào một cuốn sổ để trên mặt bàn. Sử kéo ghế ra xa bàn một chút rồi ngồi xuống, nhìn Vần, nói nhỏ:
– Cậu cứ về nhà đi đã, mấy hôm nữa rảnh tôi sẽ xuống chỗ cậu!
Vần đứng dậy, lí nhí chào rồi đi ra cửa. Bước chân ngập ngừng và cái nhìn ngoái lại của Vần rất lạ làm Sử bật khỏi ghế, vội vàng bước theo. Khi tới kịp Vần, Sử hỏi khẽ:
– Có chuyện gì không? Nói luôn xem nào?
Vần bần thần một lúc rồi cúi đầu:
– Em nói với cán bộ chuyện này, để trả ơn cán bộ đã giúp em đi cai!
Sử nhìn quanh một lượt rồi bước đến gần Vần:
– Ừ, cậu nói đi…
Sử quay trở lại phòng làm việc, thu dọn sổ sách gọn gàng rồi đi ra cửa, khép chặt cửa, chốt trong cẩn thận rồi mới bấm máy, gọi đi đâu đó. Không biết đầu dây bên kia nói gì mà nét mặt Sử lộ rõ vẻ băn khoăn. Sử úp máy. Ra mở cửa và lại ngồi xuống bàn đăm chiêu nghĩ ngợi.
Thấy Vần đi vào sân, ông Sẳn chạy ra, nét mặt mừng rỡ. Tiếng ông nghẹn nghẹn hỏi con trai:
– Đã về đấy hử? Hây, có da có thịt rồi!
Vần khẽ đưa tay chạm vào vai ông Sẳn như đáp lại tình cảm của bố. Dìn lững thững bước ra, tựa cửa nhìn thằng em trai vừa từ trung tâm cai nghiện trở về, nét mặt không rõ vui rõ buồn. Thằng Vần đi qua trước mặt Dìn, thái độ lạ lắm, chỉ khẽ nhếch môi cười rồi bước qua bực cửa:
– Nả có khỏe không?
Bà già trạc bảy mươi, lưng cong cong đang ngồi buộc lại cái chổi cùn ngẩng đầu, ngỏng đầu, mắt hay háy:
– Mổng chế rồi hả?
Vần ngồi thụp xuống, nhặt lấy bàn tay xương xẩu của người mẹ già lên, xiết chặt một cái:
– Con về rồi đây, về hẳn!
Bà cụ hỏi:
– Đã trình cán bộ Sử chưa? Liệu có khỏi được không? Có xa hẳn cái nghiện được không?
Vần gật đầu rồi đưa tay rụt củi vào bếp. Xuân rồi mà vẫn rét thế. Bao nhiêu năm ra vào căn nhà này mà lần này, Vần thấy đàng hoàng, tự tin khác hẳn.
* * *
May ngồi trên trong quán rượu gần ủy ban xã Ngải Thầu, đôi mắt nâu ướt át buồn và si tình chốc chốc lại nhìn ra phía ủy ban xã như ngóng đợi ai đó. Một lúc sau thì Sử đến. Sử ngồi xuống ghế, ngạc nhiên vì thấy May đã gọi sẵn một chai rượu và rót ra ba cái chén. Sử thấy vậy nên kéo ghế nhích xa bàn một chút. May lại đẩy cái bàn gỗ con về phía Sử và nhấc ghế của mình lại gần. Vài phút sau thì Páo đến. Có việc gì mà May gọi đến cả hai người một lúc? Sao lại không đến ủy ban, lại ngồi ở đây. Chưa cần để Sử phải hỏi thì May đã lên tiếng gọi chủ quán:
– Chị ơi, cho đĩa rau bí xào nhé!
Cô chủ quán ngần ngại một lúc thì vác rổ đi, mang theo con dao nhỏ lên nương. Trước khi đi, còn cười một cái như muốn bảo khách phải chờ lâu đấy:
May bắt đầu kể. Rằng sáng hôm ấy, May trên đường từ nhà mẹ đẻ về Mùa Sán thì từ xa tình cờ nhìn thấy Lẩu thập thò sau một tảng đá, rồi cô lại nhìn thấy ông Dính đương đi bỗng quay lại. Và rồi chưa kịp suy nghĩ gì thì cô đã chứng kiến cảnh Lẩu lấy gậy vụt vào gáy ông Dính. Và ông Dính ngã xuống. Đợi Lẩu vần ông Dính vào bụi và bỏ về thì May chạy đến, định kéo ông ra đường nhờ người đưa đi trạm xá thì thấy máu miệng ông đã rỉ ra, mũi ông đã ngừng thở. Cú vạng quá mạnh. Cây gậy mà Lẩu phang ông ấy đây. May đứng dậy, bước ra cửa quán, cầm đoạn gậy dài bằng cái cán cuốc, đưa cho Sử. Cô nói, quá hoảng sợ, và cũng sợ Lẩu bị buộc tội và đi tù, May đã cõng bố chồng lên núi ông Sét và giấu vào bụi cây. Nhưng sau này, khi xác ông được phát hiện mà không thấy cái đầu thì May không biết là vì sao. Sử và Páo nghe chuyện thì lập tức thấy tin tưởng và hỏi là May đã im lặng suốt hơn một năm, sao bỗng nhiên giờ lại khai báo. May cúi gằm xuống đất, lí nhí:
– Vì cả bản ai cũng nói mình tằng tịu với bố chồng, chồng mình bắt được nên bố chồng ăn lá ngón chết. Mình muốn cán bộ minh oan cho ông ấy thôi!
Hỏi về ông Dính và những chuyện mà dân bản vẫn đồn thổi, May chớp mắt như khóc:
– Ông ấy là người yêu đầu tiên của mẹ mình đấy. Ông rất tốt mà!
Sử khéo léo hỏi về Máy. May thật thà kể:
– Vào ngày gieo hạt của cả bản, anh rể đưa khách Kiều A về nhà. Mình nửa buổi sáng về lấy hạt giống cho chị Máy, bắt gặp họ đang mang vào hầm rượu giấu những bọc gì đó màu đen. Nhà anh rể có cái hang to lắm. Cửa hang là những tấm ván lịa thay cho vách nứa, ngay dưới bàn thờ. Chị Máy trông thế thôi, nhưng không sướng đâu, hay bị anh Chớ trói vào rồi đánh đau lắm.
Rồi May kể về câu chuyện rất riêng của cô, về nỗi đau khi Lẩu muốn hỏi con Su nhà Đái cho thằng Sáng. Páo ứa nước mắt. Sử ớn lạnh, cầm chén rượu lên. Cả ba cùng chạm và uống cạn. Páo trấn an May rằng anh đã tìm cách tác động để Đái hoãn ngày cưới của con Su lại. Cô chủ quán cũng vừa mang về một rổ rau bí nương xanh rờn, tốt ngụt sau trận mưa xuân.
* * *
Dìn lại say. Lâu lắm được say. Đó là ngày đứa gái lớn nhất nhà Dìn có người dưới Láo Tả lên chính thức xin cưới và thằng con trai tìm được người yêu đem về ra mắt bố mẹ, ông bà. Lúc say rượu rồi, Dìn chỉ thèm khóc. Thì cũng phải khóc một lúc để giải tỏa chứ. Dìn nhớ nguyên văn câu nói của ông thông gia thế này. “Trước có nghe cháu nó về nói nhưng thấy hai đứa còn trẻ nên không để bụng câu chuyện. Giờ đôi bên đủ tuổi cả rồi, xin phép gia đình để cho chúng tôi tiến hành đầy đủ các bước”. Dìn biết, người đàn ông ấy có bà con họ hàng gì đó bên mẹ của Sử. Nếu không có sự tác động của Sử, mọi việc đâu có dễ dàng thế. Ôi, sống vì bản thân mình thì dễ, mà sống cho con, cho cái mới khó làm sao? Kể từ khi ra tù, Dìn quyết tâm sống cho con cho cái. Để chúng còn mở mặt ra với thiên hạ chứ. Từ ngày trở về, đây là ngày mà Dìn thấy vui và hạnh phúc nhất đấy.
* * *
Chinh đưa chiếc lá lên môi. Lâu lắm mới thổi khèn lá. Lâu lắm mới thổi điệu hẹn hò. Lâu lắm mới bồi hồi, say đắm thế này. Tảng đá Chinh ngồi, hoa mận rụng xuống trắng như tuyết. Lâu lâu rồi không thấy tuyết rơi ở MườngThàng. Mà có rơi thì Chinh cũng chả thấy, vì nó rơi tận trên đỉnh núi Plâu kia, trên San Cha Chải kia, chứ rơi đâu ở vùng này. Tiếng khèn từ cái lá của Chinh vọng vào tai Chinh, sống dậy những kí ức yêu thương. Mắt Chinh nhòe nước. Mỷ ở đâu đó chạy đến, đặt lên đùi Chinh một cành hoa mận trắng nõn. Cái váy Mỷ mặc thật đẹp. Đôi mắt Mỷ nhìn thật lạ và tiếng cười của Mỷ thật trong, thật giòn. Ai đó. Phải rồi, kẻ nào đó nói rằng Mỷ bỏ bố con Chinh lại mà đi theo trai, là kẻ đó lùa dao chọc vào buồng phổi, buồng gan của Chinh. Chinh không chịu được điều đó. Như những cánh hoa trắng mong manh không chịu được những cơn gió hoang tháng hai cứ điên dại cào cấu mùa xuân. Chinh với tay, tóm được tay Mỷ, bàn tay thật ấm, thật mềm. Chinh kéo Mỷ vào lòng mình, thì thầm những lời thương nhớ sau bao nhiêu xa vắng…
Chinh tỉnh giấc và rơi nước mắt khi biết tất cả chỉ là giấc mơ. Đây là giấc mơ của Chinh chứ không phải giấc mơ do ai đó kể lại. Chinh muốn xòe lửa đốt cháy năm gian nhà thành tro bụi. Chinh muốn vác búa đốn sạch những lê mận trong vườn. Chinh muốn đắp những bức rào đá thật cao để chắn gió. Chinh nửa muốn đập phá ngông cuồng, nửa muốn xây đắp chỉn chu để đợi Mỷ về. Thào Chớ khuyên Chinh tìm đứa đàn bà khác, nhưng Chinh không thể làm thế. Sao có thể làm thế khi trong lòng Chinh còn nguyên vẹn những yêu thương với Mỷ? Thào Chớ và Thào Sán Sẻn cứ năm lần bảy lượt hứa hẹn. Cứ trót lọt việc này, lại tiếp tục lần sau. Mà Mỷ thì không trở về…
Chinh mò ra bếp. Lại nhóm lửa. Dù lửa không làm Chinh ấm lòng nhưng lửa cũng làm Chinh bớt cô độc. Bỗng nhiên tiếng chó sủa ngoài sân. Bỗng nhiên có tiếng ngựa hí ngoài chuồng. Bỗng nhiên Chinh nghe tiếng ho của một người đàn ông. Chinh bèn mở cửa, đi ra ngoài. Thì ra trời đã sáng. Một giấc mơ dài từ đêm đến sáng. Rồi Chinh nhìn thấy Dìn đang đứng ở cổng. Đúng là anh rể. Vào nhà đi, có lửa đấy, có rượu đấy.
Khuôn mặt Dìn đầy nếp nhăn. Tiếng nói của Dìn đầy ẩn uất và chân thành:
– Mỷ về rồi đấy!
Chinh đưa tay ôm ngực, mắt nhìn anh rể chằng chằng. Dìn đĩnh đạc:
– Tao mới nghe cán bộ Sử nói. Sau bao nhiêu công sức tìm kiếm của công an tỉnh, cuối cùng Mỷ và ba người nữa ở Mường Thàng cũng được bên kia trả về. Họ đã về đến Mường Thàng đêm hôm qua. Sáng nay sẽ về tới ủy ban xã Ngải Thầu. Chú mày chuẩn bị ngựa mà đi đón. Rồi thì nghĩ như thế nào, làm như thế nào là do chú mày. Cán bộ Sử là người tốt đấy. Người Mông ta vốn rất tốt mà!
Hai tay Chinh run lên bần bật, người như cơn sốt, hết nóng lại lạnh. Bát rượu ngô sánh hết cả ra ngoài. Dìn uống một hớp to rồi đứng dậy về. Chinh cạn nốt rồi liệng cái bát vào góc bếp, loạng choạng đứng dậy, người phừng phừng như lên cơn say. Bọn trẻ con vẫn đang say ngủ.
Chinh dắt con ngựa ra khỏi chuồng. Bộ áo mới nhất, chiếc mũ chàm mới nhất và chiếc túi đeo bên người cũng còn mới. Đoạn đường từ Mùa Sán tới ủy ban xã Ngải Thầu sao hôm nay xa đến thế. Tiếng roi ngựa xé gió. Tiếng gió dạt ra từ hai bên bờm ngựa. Con đường khấp khểnh lổm nhổm đá được vó ngựa san bằng. Chinh đến ủy ban xã rất sớm. Ấy thế mà thua Sử, Páo và bao nhiêu người khác. Chinh không lao bổ vào đám đông, không khóc rống lên như những người đàn ông Mường Thàng khác khi nhận lại vợ con mình. Chinh đứng từ xa mà nhìn. Trống ngực đập thình thịch. Kia rồi, Mỷ từ phía hội trưởng ủy ban bước ra. Ánh mắt cô ngơ ngác tìm kiếm. Khuôn mặt xanh xao, tàn tạ, làn môi tái nhợt, bộ quần áo mặc trên người cũng lạ lẫm. Chinh buông rơi chiếc thừng ngựa, chạy ào đến bên Mỷ như một cơn gió. Rồi Chinh nhấc bổng Mỷ lên. Nhấc lên đặt xuống đến ba lần rồi mới ôm chặt Mỷ vào lòng, dụi mắt vào tóc Mỷ mà khóc. Quên cả cảm ơn người này người khác. Chinh đặt Mỷ lên lưng ngựa. Hai người trở về khoảng khắc yêu đương trẻ trung như hơn mười năm trước đó.
Nước mắt Mỷ ướt hết gối, đệm. Nước mắt Chinh ướt hết ngực Mỷ. Đêm này qua, lại đêm khác đến. Chinh thì thào:
– Tao sẽ bắt nó phải đền tội!
Mỷ lắc đầu:
– Không được đâu. Nó mà chết thì anh phải đi tù!
Chinh cay đắng:
– Nó không chết thì tao cũng phải đi tù!
– Tại sao thế?
Chinh im lặng.
Một tuần im lặng.
Một tháng im lặng.
Cả cây mận đã trút hết hoa, chỉ còn một cành cuối cùng bung nở. Tiết xuân đã mãn. Cuộc tái hợp ngọt ngào rồi cũng đến lúc phải dừng lại.
CHƯƠNG 18
Chinh đến nhà Thào Chớ:
– Chúng ta dừng lại thôi!
Chinh ăn một cái tát nổ đom đóm mắt.
– Mày là thằng hèn. Mày mà bán rẻ chiến hữu thì vợ con mày sống không yên đâu!
Chinh ngẩng đầu, mắt long lên:
– Tôi không muốn sống thế này nữa!
– Không muốn sống thì mày chết đi. Đâm đầu vào váy đàn bà mà chết. Mày có dừng lại thì mày cũng đi tù, vợ con mày sẽ khổ như con chó. Mày mà bỏ cuộc thì thằng Páo với thằng Sử sẽ đè đầu, cưỡi cổ bà con ta suốt đời suốt kiếp…
Chinh văng tục:
– Tôi đếch biết thằng nào là vua, tôi cũng đếch thèm hiểu cái Mường Thàng tự trị của ông là cái gì. Tôi cần cuộc sống yên ổn!
– Ngu vừa thôi, bàn tay mày đã nhúng vào vũ khí, vào ma túy mà đòi yên ổn à. Chỉ hai cái tội ấy cũng khiến mày mọt gông rồi!
Chinh lê bước về nhà. Thấy bọn trẻ con xúm xít lấy mẹ chúng không rời nửa bước. Mỷ trở về, mang theo trong lòng bao nhiêu cay đắng nhục nhã. Sáu tháng chui rúc trong tổ quỷ để phục vụ bọn đàn ông xa lạ. Sáu tháng ba lần trốn bị bắt lại với bao nhiêu trận đòn bầm dập. Chinh muốn giết thằng Lẩu, muốn lột da xát muối lên cái bộ mặt đểu giả của nó. Cái thằng buôn người giả danh cúng bái. Mường Thàng có bao nhiêu thầy cúng, nhưng có ai mạt hạng như nó, có ai năm lần bảy lượt bị chính quyền gọi lên phạt như nó. Việc tao làm tao chịu, việc mày làm mày chịu, như thế mới sòng phẳng với nhau, với đời.
* * *
Đúng hẹn, anh em nhà Chinh mỗi người một ngựa đến chợ Ngải Thầu. Mã Thi Lục và Thào Sán Sẻn đã say ngất ngưởng trong hàng thắng cố ngựa. Trông thấy Chinh, Thào Sán Sẻn đứng dậy, bước lại chỗ Chinh, chìa tay ra. Giọng bỡn cợt:
– Sao tay mày lạnh thế? Chắc bị vợ hút hết sinh lực rồi!
Chinh không nói gì cả, ngồi xuống ghế. Bà chủ quán trạc ngoài năm mươi, múc một tô đầy thắng cố và một bát rượu ngô trong vắt để trước mặt Chinh. Thào Sán Sẻn kẻ cả:
– Tao nghe nói mày dạo này mất ăn, mất ngủ, có sự khó nghĩ trong người nên hẹn mày đến đây!
Liếc thấy Đái cũng đang tiến về quán rượu, thằng này hạ giọng:
– Mày tưởng mấy thằng công an Mường Thàng tài cán lắm hả? Chẳng qua là con vợ mày già rồi, nhão rồi, chúng nó không chơi được nữa thì thải, gọi công an Việt Nam đến mà trả về thôi!
Chinh luồn tay vào cái lù cở để bên cạnh, nhanh như chớp lôi con dao nhọn ra. Đái cũng nhanh không kém khi chộp tay Chinh bẻ quặt lại. Mắt Đái liếc qua thằng Sẻn, giọng Đái rít qua kẽ răng, khàn đục như tiếng con chim lợn kêu qua một đêm sương giá:
– Mày muốn sống để về Kiều A, thì mày xin lỗi anh tao, mau!
Thào Sán Sẻn tái mặt, đưa tay chắp trước mặt, lạy Chinh mấy cái:
– Xin lỗi người anh em, tôi lỡ lời!
Chinh còn chưa nguôi giận. Xưa nay, chưa đứa nào ở Ngải Thầu này dám buông lời trêu ghẹo vợ Chinh cả, kể cả là sau lưng nó. Mấy thằng này, chúng mày chán sống rồi sao? Mã Thi Lục xoa dịu Chinh bằng bát rượu bưng lên tận miệng. Chinh cạn một hơi rồi đứng dậy, đi đến hàng thịt gần nhất, như để giải tỏa. Cả bọn buông bát đũa lốc nhốc chạy theo sau.
Ông chủ hàng thịt trông thấy Chinh thì nửa mừng nửa lo. Lâu lắm lại thấy gã chém thịt kì tài xuất hiện. Khách mua thịt ùa đến. Chinh rút dao, liếc trên bàn tay mình hai cái rồi bất ngờ bổ thẳng xuống tảng thịt mông cao đến hai gang tay. Vết chém thật ngọt, xẻ đôi tảng thịt. Ông chủ hàng thịt vừa liếm mép tiếc rẻ, vừa lầm rầm bái phục, xẻo một cân thịt ngon bỏ vào cở của Chinh. Chinh đi sang hàng thứ hai. Rồi hàng thứ ba…Hàng nào Chinh cũng lấy một cân thịt ngon. Thằng Đái liếc thấy hai gã khách Kiều A mặt cắt không còn giọt máu thì kéo nhau về quán thắng cố. Bấy giờ Chinh mới nói.
– Chúng mày còn giở trò với đàn bà, trẻ con Mường Thàng thì chúng mày không có đất để đặt bàn chân ở Mùa Sán này đâu. Tao chỉ nói thế!
Khi chỉ còn hai anh em, Chinh bảo Đái:
– Phải nhiều năm nữa mới được chém thịt, thì hôm nay chém cho bõ một lần!
Đái định nói gì đó thì Chinh đã đưa tay ra hiệu cho Đái im lặng. Đúng lúc ấy thì Lẩu đi đến. Bên cạnh Lẩu là gã nha sỹ người Kiều A đang phấn khởi trò chuyện. Chinh nheo nheo mắt nhìn Lẩu như nhìn một con thú cùng đường. Chinh hất hàm:
– Mày vào đây tao nói chuyện!
Lẩu đưa tay sờ lên môi, như chợt nhớ đến cú đấm hôm nào tại nhà, mặt Lẩu tái đi. Dù thế, trong đầu hắn không nghĩ rằng Chinh đã biết mọi việc hắn đã làm với vợ Chinh, vì hắn kín kẽ lắm. Lẩu nhìn quanh, thấy dân Ngải Thầu đang tập trung ánh mắt về phía mình nên Lẩu lấy lại bình tĩnh:
– Về nhà nói chuyện, ở đây không hay!
Chinh cầm cái chai, dằn xuống bàn.
– Tao muốn nói ở đây, ở giữa chợ để đàn bà con gái Ngải Thầu thấy cái bộ mặt lừa đảo của mày!
Lẩu nhìn quanh, vẻ mặt tức giận. Thằng chó này. Nó đã thế, mình cũng không nhún nhường nữa. Lẩu quăng cái lù cở xuống đất, vớ lấy một mẩu củi trên đất, lừ lừ tiến lại phía Chinh. Chinh đứng bật dậy, lao vào Lẩu và đè ngửa gã thầy cúng ra đất. Những quả đấm liên hồi vào mặt vào ngực Lẩu. Đái không can. Bụng bảo dạ, để Chinh đánh cho thằng này nhừ tử mới thôi. Đến khi Páo chạy tới, gỡ được Chinh ra thì mặt Lẩu đã bê bết máu. Hai gã Kiều A thừa lúc đám đông nhộm nhoạm thì lủi mất.
Tàn chợ. Trên ghế của quán có một cái túi vải vô chủ. Bà chủ quán vạch túi ra. Trong cái túi vải là những giấy tờ in bằng tiếng phổ thông nhì nhằng rất khó đọc. Nội dung là nói xấu chính quyền Mường Thàng đã để cho dân đói, dân dốt, dân khổ. Bà chủ quán thấy hay nên bô bô đọc to lên cho bao nhiêu người nghe, tỏ vẻ ta đây là người biết chữ.
* * *
Tả Chải là một trong những bản làng đẹp nhất xứ Mường Thàng bởi những triền ruộng bậc thang mềm mại uốn quanh lưng núi. Bởi cánh rừng nguyên sinh với những thân gỗ lớn vòng tay hai người ôm. Bởi những nương thảo quả rộng bạt ngàn. Bởi những nếp nhà người Dao nằm sát nhau như vạt nấm. Trưởng bản Tả Chải là một ông già người Dao đỏ trạc tuổi ngoài sáu mươi có nước da sạm nắng, đôi mắt dài, cặp lông mày rậm và khuôn miệng rộng sang trọng với bộ răng vàng tám chiếc. Chiếc áo ông trưởng bản mặc được thêu cầu kì bằng tơ vàng ở hai bên ống tay và đặc biệt là con dấu Bàn Vương hình vuông ở sau lưng áo cũng bằng tơ vàng.
Mấy năm nay, Tả Chải đứng đầu xã Ngải Chồ về số hộ giầu, hộ khá. Số hộ nghèo ở Tả Chải rất ít. Trẻ con ở Tả Chải đều được bố mẹ cho ra trường của xã học. Nhìn nụ cười mãn nguyện của trưởng bản, đủ để biết ông tự hào về Tả Chải thế nào. Chinh dừng ngựa ở cổng nhà trưởng bản. Đứa cháu gái thấy có khách lạ thì chạy vào báo ông. Trưởng bản chạy ra, nhìn thấy Chinh thì hơi ngạc nhiên, vì người này ông không biết. Chinh tự giới thiệu mình là người Mông Mùa Sán, về Tả Chải tìm nhà một đứa con gái Dao đi mất tích mấy năm. Trưởng bản cười rất tươi, dắt Chinh vào nhà. Việc đầu tiên là ông đưa tay ấn vào cái công tắc điện đến pách một cái. Điện sáng bừng. Ý ông là khoe với cái thằng Mùa Sán về ánh sáng văn minh của Tả Chải, rằng Mùa Sán thì còn lâu mới được sáng sủa như Tả Chải của ông. Ông lấy phích nước tráng ấm, pha chè mời nước Chinh như tiếp khách quý. Ý nói chẳng như những lần ông lên Mùa Sán, không biết hớp chè là thế nào, toàn là rượu hoặc mấy thứ lá rễ cây nhì nhằng đun uống và mời khách. Thậm chí nhiều nhà cái phích đun nước còn chả có. Sau khi uống chè, hỏi han tình hình con cái nhà cửa đâu vào đấy, ông mới đủng đỉnh:
– Mấy năm nay Tả Chải không có đứa gái nào bị mất tích cả. Hay cậu nhầm với đứa nào ngoài Sín Chải?
Chinh lại hỏi về những đứa đi làm kinh tế xa nhà. Trưởng bản đập tay xuống bàn rất tự nhiên:
– Có thế chứ! Đi làm kinh tế thì đông lắm. Lấy tiền thiên hạ về xây dựng, kiến thiết làng bản mà!
– Thế ông có thể nói ra vài đứa không?
– Ôi cậu phải biết tên, biết con cái nhà ai thì tôi mới nói được chứ. Có nhà có cả bốn đứa con gái đi làm ăn đấy. Cứ tết đến lại về. Chúng về và lại rủ thêm bạn bè đi. Đến ráo cả gái bản. Đà này trai Dao Tả Chải phải lấy vợ Mông thôi!
Chinh ngần ngừ:
– Cô này trạc hai mươi hai tuổi, trắng, có cái nốt ruồi ở mép và rất xinh đẹp. Nghe nói là đi làm bên Trung Quốc cơ mà!
Trưởng bản ngây người nghĩ ngợi một lúc thì bất ngờ nói toáng lên:
– Phải rồi, con bé này đẹp nhất Tả Chải đấy. Bỏ chồng rồi, nó là con gái út nhà ông Păn, tên là Mắn thì phải. Cậu cứ cắt qua suối, ngược dốc một lúc rồi thấy cái nhà đầu tiên có cái giàn ăng ten bên đường thì đúng là nhà nó. Nhưng nó không về nhà giữa năm thế này đâu. Nó đẹp thế nên đắt khách lắm. Chả nói giấu gì cậu. Gái làng này nó tài cái khoản ấy lắm. Chả phải bỏ vốn mà lại được nhiều tiền. Mấy chị em nhà nó sang đó cả. Cậu thấy đấy, mua ti vi cho bố mẹ xem, tậu trâu, mua xe máy, máy tuốt lúa, chưa kể vàng đeo đầy người…
Chinh cám ơn trưởng bản rồi ra về, tiếp tục đi sâu vào bản Tả Chải.
Chinh dừng ngựa ở cổng nhà ông Păn. Chắc chắn là cái nhà này rồi. Ông già đang quát đứa cháu nghịch nước trong bếp, trông thấy Chinh thì chột dạ. Chinh hỏi lấc cấc:
– Con Mắn đâu?
Ông già lắc đầu:
– Nó đi từ tết, đã về đâu. Tìm nó làm gì?
Chinh cười nhạt. Tìm để tát vào cái mặt trơ trẽn của nó một cái. À không, chỉ chửi vài câu cho bõ tức. Liếc thấy cái ảnh Mắn treo trên vách, đúng ảnh cái đứa đã thì thụt đến nhà gặp Mỷ. Chinh đưa tay, giật bức ảnh xuống, đưa tay xé nát rồi ném xuống cái ao trước cửa nhà. Chinh ném cái nhìn hằn học, khinh bỉ vào mặt ông bố già như hắt vào đó bát gio nóng vừa hót trong bếp ra, sau đó là lên ngựa phóng đi. Ông Păn đứng há hốc mồm, mắt tròn xoe nhìn theo. Chả hiểu gì cả. Nhưng cũng thấy hơi nhục.
* * *
Chinh về, nằm ngửa trên giường, vắt tay lên trán ngẫm nghĩ. Thế là gần xong cái nợ bực bội trong người. Vẫn còn hơi bực vì chưa gặp được con Mắn. Mẹ cha chúng nó. Như thế mà gọi là đi làm kinh tế à? Như thế gọi là làm giàu à? Đĩ tàng đĩ rạc ra. Chinh phỉ nhổ vào những đứa con gái ấy. Bỏ chồng bỏ con mà đi nằm với giai. Một thằng cho cam, trăm thằng vạn thằng. Thế mà còn vác mặt lên tự hào. Thằng bố con mẹ không dạy được con hay sao? Dùng những thứ đồ được mua bằng những đồng tiền nhơ nhuốc ấy mà không biết nhục hay sao? Con nhà Chinh mà thế, Chinh băm ra trăm mảnh. Hoặc mày biến luôn cho khuất mắt, đừng để tao thấy mặt.
Chửi người rồi Chinh ngẫm đến mình. Những đồng tiền Chinh buôn ma túy mà có là sạch hay bẩn. Thào Chớ bảo làm thế là để cứu rỗi những thằng bị thuốc phiện bỏ rơi. Không bán để chúng nó chết à? Giờ thì bố mày dừng. Chúng mày chết được thì chết hết cả đi. Thằng nào có bản lĩnh thì ở lại làm người. Thằng nào không làm người được thì cho làm quỷ. Mỷ tay trắng trở về nhà, điều đó an ủi Chinh phần nào. Bộ quần áo Mỷ mang về trên người, Chinh bảo cô lột ra, Chinh chất lửa đốt. Chinh còn muốn đốt sạch, muốn tẩy xóa hết quãng kí ức đen tối nhơ nhớp trong đầu Mỷ đi nữa cơ. Nếu không phải là người đàn bà Chinh yêu, yêu say đắm, mê mệt, thì đừng hòng đặt chân qua bậc cửa nhà này. Đừng hòng mà quay về. Không bao giờ có sự tha thứ cho dù Mỷ chỉ là người bị lừa. Giờ thì Chinh hiểu, vì sao, nhiều người đàn bà lầm lỡ quay về đã không còn chỗ dung thân. Vì họ đến với nhau chỉ là cuộc gá buộc, mai mối, không có tình yêu, thì làm sao có sự tha thứ đây? Chồng đi lấy vợ khác và xua đuổi. Thế là hết, là lá ngón. Đàn bà muôn đời là thế, dại dột, đáng thương và đáng khinh bỉ lắm thay. Mấy cái đứa con gái nhà ông Păn và những ông đầu hai màu tóc ở Tả Chải kia, bao giờ mới biết nhục mà khuyên bảo con cái. Những con Mắn, con Mẩy, con Phàm, con Phấy kia. Bao giờ tỉnh ngộ mà về? Bao giờ biết nhục mà về? Hay đợi đến khi tàn phai nhan sắc, rũ rượi như cành lá héo, như miếng giẻ rách thì về?
Thấy Páo đến, Chinh lộ vẻ mừng. Chinh vục dậy, vần cả hũ rượu bầy ra bàn.
– Không để dành đến tết à?
– Dành làm gì? Tết vừa qua, bao giờ lại tết? Ai uống mà để dành?
– Anh chuẩn bị đi xa thật à?
– Ừ, đi cho biết đây biết đó, học thêm vài điều mình chưa biết!
– Cũng nên thế. Nhưng cũng không lâu đâu?
– Cán bộ nghĩ là bao lâu?
– Chịu, không biết được. Cái này mình cũng không được học. Nhưng chắc vài năm thôi!
Hai người làm một trận rượu tơi bời như những người bạn trên lều nương, sau khi buông cào, buông cuốc. Chinh nói:
– Bỏ qua mọi chuyện cũ nhé!
Páo gật. Chinh khịt mũi, giơ hai bàn tay xương xẩu, chai sần ra phía trước mặt, ngắm nghía. Tự mình cáo buộc rồi lại bênh vực cái bàn tay lam lũ ấy:
– Bàn tay tao từng làm bao nhiêu việc xấu xa, tệ hại. May mà chưa giết người, chưa bán rẻ làng bản, tổ tiên ông cha!
Páo gật đầu, im lặng. Chỉ mình Chinh nói. Không phải nói những điều vu vơ, mà là giãi bày những ân oán. Khi Chinh dừng nói thì hai người uống. Chén đồng bào, chén tình nghĩa, chén anh em. Bọn trẻ chưa từng thấy bố chúng và phó trưởng công an xã thân thiết như thế bao giờ nên ngấp nghé đứng nhìn. Không dám nhìn mặt bố, mặt khách, chỉ dám nhìn vào hũ rượu. Mỷ hôm nay ăn mặc rất đẹp. Cái váy đỏ rực chấp chới ở đầu gối. Đôi xà cạp bằng nhung đen mới tinh cuốn lấy hai bắp chân tròn chắc. Mỷ có gầy, có xanh xao hơn trước, nhưng cô vẫn đẹp như thế. Nhiều lần, Páo muốn khen vợ Chinh mà không dám. Chinh như hiểu được điều ấy, hãnh diện lắm. Chinh khen Páo trước:
– Vợ mày cũng rất đẹp mà!
Đàn ông có vợ đẹp, thằng nào chẳng sướng, phải không? Giữa bao nhiêu cái oái oăm, chớ trêu được mang ra làm lí do để cạn chén rượu đầy thì cái lí do vợ đẹp là đáng để uống nhất, đáng để say nhất.
– Tao thấy mày giống chú rể quá!
Nghe Páo khen, Chinh cười ngặt nghẽo, cười chảy cả nước mắt, đưa tay vuốt mái tóc đã sớm những sợi bạc.
– Chú rể ngồi tù, thương cô dâu ở nhà. Thương lắm!
– Thôi mà…biết làm sao!
Páo lảo đảo ra về. Chinh lảo đảo tiễn Páo ra cổng. Mỷ bâng khuâng, hồi hộp, không biết điều gì đang đợi Chinh, đợi cô và cái gia đình bé nhỏ này ở phía trước nữa? Nhưng hỏi Chinh thì Mỷ không dám. Nên cứ lặng lẽ nhìn theo hai bóng người đàn ông chếnh choáng bên cạnh nhau. Nhìn theo bóng mùa xuân đang ngả trong chiều muộn.
* * *
Mỷ giơ chân đạp mạnh vào đùi Chinh trong cơn ác mộng kinh hoàng thi thoảng lại dày vò cô. Chinh thấy tủi thân nằm nép vào góc giường. Đã là những đêm chồng vợ cuối cùng rồi, biết bao giờ lại được gần gũi nhau nữa. Tiếng Mỷ hét lên rồi lại nức nở khóc. Chinh lay mãi, cô mới tỉnh dậy, mới thoát ra khỏi cơn ác mộng đeo bám. Mỷ kể cho Chinh nghe về những ngày tháng lênh đênh nơi đất khách quê người. Mỷ bảo, hôm ấy Mỷ được Mắn dẫn vào hàng bọc răng ở chợ Ngải Thầu. Tại đấy Mỷ gặp Lẩu, Lẩu nói ở đây không làm được răng đẹp, nếu Mỷ muốn thì sẽ cho người dẫn đi sang bên kia. Đi về trong ngày thôi mà. Mỷ băn khoăn vì không có nhiều tiền làm răng đẹp, Lẩu rút túi lấy ra ngay hai đồng bạc đưa cho Mỷ và nói là cho cô vay. Thấy Mắn, cô bạn trẻ mới quen với mình có vẻ thân thiện với Lẩu nên Mỷ thấy tin tưởng và yên tâm đi theo Mắn. Họ nhanh chóng rời chợ, Mỷ thả cho con ngựa tự về còn mình và Mắn đi về phía biên giới. Ở đó họ gặp một người đàn ông Kiều A khá lạ. Cả ba chọn một lối đi tắt. Chỉ khoảng ba chục phút sau là họ đã có mặt tại bản Kiều A rồi. Tuy nhiên họ không đưa Mỷ đi theo đường lớn mà cứ đi đường rừng, qua mấy lần suối thì đến một con đường rất to. Trước khi bước ra đường lớn, người đàn ông lấy ra từ cái túi vải vẫn khư khư đeo bên nách và bảo Mỷ cởi váy áo của Mỷ ra, mặc bộ đó vào. Vì nếu ăn mặc thế này, họ biết không phải người Kiều A, họ sẽ tính tiền làm răng rất đắt. Mỷ ngoan ngoãn nghe theo. Sau đó, họ bắt xe vào thành phố. Đêm hôm ấy thì xe dừng ở một thị trấn nhỏ, Mỷ nhìn mãi mà không thấy một cái tiệm trồng răng nào như lời Mắn kể. Nỗi lo sợ làm Mỷ mất bình tĩnh. Mỷ đòi về, Mỷ kêu nhớ con, Mỷ dọa khi về sẽ kể hết cho Chinh nghe. Cuối cùng, Mỵ được đẩy vào một căn nhà tồi tàn rách nát. Mắn và người đàn ông đi cùng cô đã thỏa thuận với chủ nhà điều gì đó nhưng có vẻ không ổn thì tất cả lại đi ra. Lại đến một ngôi nhà khác. Tại đây cũng có nhiều đứa con gái Việt còn rất trẻ…
Chinh bóp vào tay Mỷ, ra hiệu cho Mỷ đừng kể nữa. Chinh không thể chịu đựng được điều đó. Chinh ân hận vì đã không bảo vệ được Mỷ, để Mỵ bị ngay những kẻ hàng xóm lợi dụng, hãm hại. Nếu mỗi giọt nước mắt Mỷ sau ngày trở về của Mỷ là một hạt muối. Thì tính đến giờ, muối đủ mặn cả dòng Nặm Lúc dưới kia rồi. Chứ nói gì đến lòng người không xa xót. Chinh đã nghe Páo mà không lột da thằng Lẩu rồi ném xuống vực núi Plâu để rồi đến đâu thì đến. Mảnh đất Mùa Sán, nắng mưa, gió sương khắc nghiệt, cuộc sống của con người giống như con thú bị lùa ra khỏi rừng. Cũng bởi người Mông sống thật quá, cả tin quá. Trong khi xung quanh, mọi thứ dối trá, đảo điên cứ rập rình.
Giờ này, Chinh biết ân hận thì đã muộn. Suốt gần hai năm làm ăn với Thào Chớ và Thào Sán Sẻn, Chinh nhận biết cái giá có ngày mình phải trả. Nhưng Chinh lại không thể dừng được. Ở cái xứ sở nghèo nàn này, vật chất là sự cám dỗ lớn nhất, là cái bẫy nguy hiểm nhất, nó đã nhắm đến ai thì kẻ đó khó lòng mà thoát ra được. Nhiều lần Đái giọt ngắn giọt dài đòi Chinh cho đi theo, cùng làm cùng ăn, nhưng Chinh không đồng ý. Nhà có hai anh em trai, nếu Chinh có bề gì thì vẫn còn Đái. Hàng hóa mà Chinh vẫn nhận về để đưa cho tay chân đi tiêu thụ chính là ma túy dạng bột giấu trong những quả pin đèn được ngụy trang rất kỹ. Lúc thì được giấu quanh nhà Chinh, khi thì ngay tại nhà Thào Chớ. Mua ra, bán vào bao nhiêu Thào Chớ đều theo dõi và biết hết để cùng chia chác và hưởng lợi.
Nếu không có việc Mỷ thoát khỏi cái chốn nhơ nhớp mà trở về, có lẽ Chinh còn tiếp tục ngập đầu trong tội lỗi. Nếu không có Dìn nói chuyện phải trái và khuyên nhủ, Chinh cũng chưa vỡ lẽ điều gì. Dù Chinh biết, những lời của Dìn, là do Sử bày cho và thúc giục, nhưng trong ấy, mỗi lời nói, đều chứa đựng sự tử tế. Vì thế mà Chinh phải quyết định sớm mọi việc thôi. Sau một lần dại dột, Mỷ sẽ vững vàng hơn, sẽ thay Chinh lo liệu tất cả mọi việc. Rồi Chinh sẽ trở về. Việc khó nhất bây giờ là đối mặt với Thào Chớ. Thào Chớ đêm ngày thúc giục về số hàng mà Chinh đang cất giữ. Thào Chớ bảo Chinh phải đẩy đi ngay, tổ chức đang cần tiền để lo đại sự. Chinh không biết “tổ chức” mà Chớ vẫn nói là cái gì. Vì Chinh quyết không liên quan đến việc ấy. Cũng chẳng biết “bề trên” là đứa nào? Tốt hay xấu? Ở đâu và định làm gì với cái mảnh đất vốn rất nghèo nàn, lạc hậu này? Kể từ khi chia rẽ Chinh với Páo, Thào Chớ cho rằng hắn đã nắm được Chinh dễ như nắm cái chạc ngựa hay sao?
– Mình đang nghĩ gì vậy?
Tiếng hỏi bồn chồn của Mỷ làm Chinh giật mình. Bỏ rơi những suy nghĩ, Chinh choàng tay qua ngực Mỷ mà thít chặt Mỷ vào lòng mình. Rồi đây, sẽ đằng đẵng những nhớ thương. Sẽ bao nhiêu phiên chợ Mỷ một mình một ngựa. Sẽ bao nhiêu ngày gieo hạt, Mỷ lầm lụi trên nương dưới ruộng. Sẽ bao nhiêu đêm con ốm đau, Mỷ một mình thức trắng. Rồi những ngày nắng hạn, ai sẽ cùng cô đi cõng nước. Rồi những ngày mưa gió, ai sẽ cùng Mỷ che chắn cái tổ ấm nhỏ bé này. Rồi hai con gái lớn của Chinh lấy chồng, ai giúp Mỷ lo liệu mọi việc? Và Mỷ có đủ kiên nhẫn để chờ đợi Chinh về? Hay là thôi, sẽ không làm như thế nữa. Hãy cứ sống như trước, được ngày nào vui vẻ bên nhau thì biết ngày ấy?
– Mình vẫn nghĩ gì thế?
Nghe Mỷ hỏi lần nữa. Chinh thở dài. Lần này thì không nghĩ nữa. Chinh bảo Mỷ, nghĩ xong rồi mà. Không nghĩ nữa. Ngủ đi. Đêm sắp hết rồi. Chinh rụi đầu vào ngực Mỷ, giả như ngủ thật. Không biết Mỷ có ngủ thật không, nhưng tiếng thở của Mỷ đã đều đều. Và Chinh lại phập phồng, nổi trôi với những suy nghĩ về những ngày sắp tới.