Thượng tá, nhà văn Nguyễn Hồng Lam sinh năm 1972, ở làng Trung Lễ, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh hay gọi nôm là làng Kẻ Ngù. Năm 1980, do bố mẹ đều là giáo viên phải chuyển công tác nên anh đã vào Phan Rang, Ninh Thuận để học tập. Lên trung học phổ thông anh cùng gia đình chuyển tới Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận – đây là nơi nổi tiếng với làng gốm Bầu Trúc của dân tộc Chăm. Và chính vì di chuyển nhiều, được tiếp xúc với văn hóa nhiều vùng nên anh có vốn văn hóa, kiến thức khá sâu rộng. Đó là tiền đề cho những tác phẩm của anh sau này.
Trong suốt những năm tháng tuổi thơ, anh đã trải qua đủ thứ nghề, từ công việc nhẹ nhàng đến những công việc nặng nhọc để kiếm sống và trang trải cho việc học tập như: Bán báo, bán bánh, chạy xe thuê, phụ hồ, bốc vác. Thậm chí, anh còn dấn thân vào giang hồ, theo bạn bè làm công việc buôn lậu.
Anh chia sẻ: “Hồi đại học, tôi từng theo bạn bè sang tận biên giới Campuchia “chẻ” xe máy. Nhiệm vụ là được người ta giao xe máy 81 hay xe 86 chạy từ biên giới giữa Thái Lan và Campuchia về Sài Gòn giao cho khách và được trả công bằng một chỉ vàng, cứ mỗi chuyến đi kéo dài 5 ngày”. Chính vì tiếp xúc với giang hồ từ bé, làm những việc táo bạo, sống với nhiều dạng xã hội, quen biết nhiều kiểu bạn nên đề tài anh quan tâm nhất trong mỗi bài viết là chuyện của giang hồ. Nhiều người đã gọi anh một cách thân thương như định danh “người của giang hồ”. Anh không phải giang hồ nhưng am hiểu thế giới ấy qua trang viết của mình.
Vì đi nhiều, trải qua nhiều hoàn cảnh của cuộc sống nên anh đã rút ra được những bài học để tạo nên dấu ấn riêng cho từng tác phẩm. Anh quan niệm: “Ba tôi dặn: mảnh đất hoang chưa ai cày xới, nếu chịu khó cày lên, mình mới có con giun, con dế, trồng cây gì cũng tốt, còn những mảnh đất mà người ta đã cày nát thì mình đừng nên động vào”. Nghề báo cũng giống như bất kì nghề khác, nếu có thể làm nó suốt một năm trời không dao động thì chắc chắn anh sẽ biết làm nghề, nếu làm năm năm liên tục sẽ sống được với nghề, mười năm thì sẽ có một sự nghiệp. Nó là công việc lâu dài, cho nên đừng vội. Trong suốt 30 năm, anh chỉ tham gia mỗi cuộc thi “Giải báo chí quốc gia”, hai lần đạt giải. Anh cho rằng: “Phần thưởng lớn nhất là cuộc sống chứ không phải là danh tiếng hay tiền bạc”.
