Nguyễn Mai Anh (bút danh Hương Âm) là cây bút thơ nữ đương đại với giọng điệu trầm lắng, giàu ám ảnh biểu tượng và cảm thức văn hóa truyền thống. Thơ chị thường xoáy sâu vào ký ức gia đình, thân phận, thời gian và những lớp nghĩa âm thầm của đời sống tinh thần.
“Tiêu bản xuân” là một thi phẩm nhiều tầng nghĩa, kết tinh từ ký ức – nghi lễ – thân phận. Bài thơ vận dụng ngôn ngữ cô đặc, hình ảnh mang tính biểu trưng (mùa xuân, mâm ngũ quả, cửa ô, cành đào rừng…), tạo nên một “tiêu bản” của thời gian và tình cảm: yêu thương, mất mát, hồi cố và tiếp nối. Xuân hiện lên vừa non tơ vừa đắng chát, như một vòng đời khép mở trong âm vang thi ca.
TIÊU BẢN XUÂN
1.
câu kinh kệ nuốt mất quả canh xuân
đài tụng kinh nhẩm nhịp
nhang
rơi
nhân anh phổng, quả em đương trễ nải
dáng phố nghiêng, hẳn búp ngón đã trượt
mẹ ép chín những tờ lịch âm
lật chẳng kịp
ngày già, tháng chín, năm con thơ
anh và em – chùm chín già
tề tựu mâm ngũ quả.
2.
giọt chát đắng anh dặn nhời uốn lưỡi
nhuyền nước lã, bảy lần đục, anh nuốt xuống (không)
hội mặt nạ giấy bồi, anh miệt mài tháo gỡ
lớp da dính liền, anh vẫn trách mình nhuyền chưa giã
em giấu mặt sau chú Cuội cung trăng
vâng trót lưỡi đầu môi, dạ thi ca sáng chế
chiều xuân dâng cỗ mâm tro tàn khói đốt
sương rỏ sẫm vai màu cỏ úa
đậu dấu chân chim
đuôi mắt mẹ
luôn hằn sâu một vệt mòn lấy đà
ngụ ý sự đã thành, ngày tha phương (hồi cố) chờ chốn đó
khi bầy lứa thơ dại, ta tự hào mẹ cha mình rất trẻ
năm cha mất
tuổi anh đương chín chờ bẻ gãy sừng trâu
quả hồng tháng năm ưu ái độ non xuân
đợi quá lứa mới bẽ bàng thì xuân đắng.
anh trở mình, sắc phục cha tròng quá rộng
những cánh chim xanh của rừng phố thị trắng
chỉ luôn hướng về đàn – cánh lẻ dành em – đương nghiền ngẫm thi họa
niềm hân hoan trong đời, xướng chuông ngân năm thì bảy họa
càng thương nhau
nơi khẩu hình
cửa miệng
chỉ còn hơi khói lạnh.
biết vậy mà,
thà người cứ mấp máy
môi
đã (không) nguôi mong những điều người chọn (không) nói.
3.
năm cửa ô cố hương
đường xuân khắc những dấu
chân trang sử đuổi theo bước hành quân
bốn cửa mùa phố thị đổi ngói cũ
đợi bóng câu bên phía những chấn song
đớp mầm câu lý tưởng.
ba cửa lòng
cảnh đương sáng của ta, nơi tối trời người khó thấy
chẳng biện hộ lẽ sai, lại cười em diễn giải nghĩa thi ca sai hết ý
bước chẳng đặng
đành tự ngáng chân hiến dâng
mình
như chim non mắc bẫy rồi
anh sẽ qua.
cành đào rừng lỡ thì đêm hai bẩy
tuổi ấy, mẹ trở dạ sinh hai
đứa thứ hai (em) không khóc (hay chưa)
đốt chữ trong lửa – nghĩa dập trong nước
chữ nghĩa của em
thuở sặc sỡ, điệu đàng
nay vô ngôn
em chỉ mơ về những bước,
nếu bước.
trước vọng lâu, anh canh tiêu bản
mùa
cửa lẻo cài mưa bụi mới hờn mùa rơi trắng
bóng âm thơ em viết
bóng chữ danh hiệu anh tô xanh mực
những dải phân cách mùa
mùa cha
mùa hương không ngơi nghỉ
nối bằng tên, anh và em.
chỉ cành đào rừng mới biết bóng người gác
ướt sương đêm trừ tịch
chỉ anh mới biết bông nhụy nào
trổ sau chót thảng thốt
tàn pháo rơi
cháy hương âm thơ rủ rỉ.
