Chùm thơ mở ra một không gian mùa xuân vừa ấm áp vừa lắng sâu, nơi nhịp sống cộng đồng và hơi thở nhiệm vụ giữ gìn bình yên đan xen tự nhiên. Từ lời ru em bé Chăm, bếp lửa sử thi làng Raglai đến bước chân tuần tra lặng lẽ trong đêm xuân, thơ giàu hình ảnh văn hóa, thấm đẫm tinh thần nhân văn và trách nhiệm xã hội, lan tỏa cảm giác bình yên bền bỉ giữa đời thường.
Nguyễn Thị Khánh Liên sinh năm 1982, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Chị đã xuất bản các tác phẩm: Mùa ảo ảnh, Cô bé gọt bút chì và chú vẹt Cúc-cu, Charao Mùa Trăng, Giải cứu ông già Noel, Sông chảy về đâu, Công chúa Cú Mèo; đoạt các giải thưởng văn chương gồm: Giải nhất cuộc thi viết truyện ngắn báo Áo Trắng (2013), Giải Khuyến khích Văn học Tuổi 20 lần V (2014), Giải ba cuộc thi viết tản văn “Thương nhớ miền Trung” báo Thanh Niên (2021), Giải C cuộc thi viết truyện ngắn “Cây bút vàng” do Bộ Công an tổ chức (2021), cùng nhiều giải thưởng khác.
RU EM GIẤC NGỦ XUÂN TRƯA
Ngủ ngoan em bé Chăm thân yêu
Cha đang đánh xe bò đi lấy đất
Trên cánh đồng còn thơm mùi rạ mới
Vẫn còn tiếng chim cúm núm thảng thốt đồng trưa
Mẹ đang gánh nước sông Lu
Những giọt nước sóng sánh rơi trên con đường nhỏ
Đất nuốt lấy những giọt nước
Trả lại những đóa hoa xương rồng rực đỏ
Ngủ say em bé Chăm thân yêu
Bàn tay bà từng têm trầu lễ hội Ka-tê những mùa xuân thiếu nữ
Nhăn nheo thời gian
Bà đang nhào đất
Thoăn thoắt sự nhào nặn
Đất bùn, nước sông Lu, giọt mồ hôi Chăm, nụ cười, ánh mắt
Mẹ xoay người nặn gốm
Cú xoay có từ xa xưa
Khi vua Po Klong Garai còn thưởng thức vũ điệu của những vũ nữ Chăm
Săn chắc bắp tay và bắp chân
Điệu shiva và kèn sarinai
Trống ghi-năng và làn môi thiếu nữ
Bà phơi gốm trên sân đất trong ánh nắng xuân
Ánh nắng hôm nay có phải là ánh nắng quá khứ
Khi bà còn là một cô bé
Ôm lấy chân mẹ
Ngước nhìn ra ngõ mùa xuân
Khắc khoải đợi cha trở về
Ánh nắng nhảy nhót trên chiếc xe trâu cha đi bán gốm chợ quê xuân và không bao giờ trở lại
Cô bé đã trở thành bà
Vẫn đợi cha trong màu mai vàng biếc
Chiếc xe trâu nào cũng là chiếc xe trâu của cha
Người đàn ông nào đi qua ngõ cũng là dáng cha
Đừng thức giấc em bé Chăm thân yêu
Gốm phơi trên sân đã khô
Cha sắp rơm và đốt lửa
Ngọn lửa này có phải là ngọn lửa trại đêm xuân trên sân trường Nội Trú
Đêm cha gặp mẹ
Người bạn cùng lớp rủ mẹ chôn dầu vượt biên
Nhưng mẹ ở trong đoàn người ở lại
Vì cha và tình yêu của mẹ với quê hương đất nước
Nơi đất khát mọc đầy xương rồng hoa đỏ
Nơi ngọn núi Chà Bang rực tím hoa Talagau mùa hạ
Gió viễn du thổi trên đồi tháp thời gian
À ơi…những đêm trắng đi hoang cái ngủ
Làng ta nước lũ mênh mông
Vùng đất khát chôn mình trong nước
Cha đưa nôi con lên nóc nhà
Những chàng trai Chăm theo các chú công an, bộ đội, dân phòng
Sơ tán người dân hai bên bờ sông Lu
Nếu không có các chú công an
Gốm nhà ta đã trôi hết theo con sóng dữ
Nước mưa mặn vì là nước mắt
Những bàn tay ôm lấy đôi vai còng
Muội than đã nguội rồi em bé Chăm thân yêu
Mơ những giấc mơ đẹp trên đôi môi nhỏ còn đọng giọt sữa nơi bầu vú mẹ
Mẻ gốm mới ra lò nơi mảnh sân ngập cha vừa đắp lại
Mẹ và cha sẽ đi bán những chợ xuân xa
Mang về cho em áo mới dệt màu thổ cẩm
Mang về cho em những giấc mơ
Mang về cho em tương lai rộn rã tiếng trống trường
Đất trên đồng ruộng có tiếng chim cúm núm chờ con
Nước sông Lu đầy vơi chờ con
Bàn tay mẹ và bàn tay bà ấm áp chờ con
Một ngày
Đôi bàn tay nhỏ của con
Sẽ xoay tròn thở hồn vào gốm.
SỬ THI MÙA XUÂN
Ngồi lại đây những người con họ Chamaléa, Pipôi, Ca Dá, Pinăng, Đá Mài, Mấu, Charao…(*)
Trời vừa sang xuân
Bếp lửa làng ta đã thắp lên rồi
Ngọn lửa từ thời hồng hoang
Ông bà tổ tiên ta băng rừng, lội suối
Đi tìm lửa trong những đêm đen ma quái
Đoàn người đi vào rừng sâu với bóng tối
Đánh nhau với bầy thú dữ
Bước ra khỏi rừng với bó đuốc sáng trên tay
Ngọn lửa rừng đã vào bếp và nghe già làng kể chuyện
Năm ấy những người cách mạng đi qua làng
Lửa làm ấm những đêm đông lạnh giá
Đi qua thời gian
Lửa những ngày chiến thắng
Đêm mùa hè rộn rã tiếng ve ngân
Lửa bên ngoài
Lửa bên trong
Lửa làm những Chamaléa, Pipôi, Ca Dá, Pinăng, Đá Mài, Mấu, Charao… lớn
Nước da sẫm màu than củi
Bắp tay, bắp chân săn chắc như cây rừng
Lửa làm nồng những đêm hò hẹn
Đôi trẻ như cặp nai mới lớn
Đôi mắt long lanh như nước suối đầu nguồn
Cái nắm tay thuở hồng hoang của người đàn ông đầu tiên và người đàn bà đầu tiên
Làm cọp gầm, khỉ hú, sấm kêu vang dội
Lửa đã làm chứng cho những đôi vợ chồng
Đi vào ánh lửa trong bếp ấm
Và đi ra với em bé trên tay
Trong veo như giọt nước mưa đầu mùa
Lửa soi sáng những gương mặt người làng
Ngồi bên nhau tiễn những thanh niên làng đi học và lên đường nhập ngũ
Ba lô chúng mang theo núi rừng
Cây, sông, suối và tiếng cười khúc khích
Như tiếng mưa tí tách trong rừng trưa
Những người làng lại ngồi bên bếp lửa nhà rông
Say với ché rượu cần
Men mùa xuân say hơn men rượu
Làng ta có Chamaléa làm giáo viên, có Pipôi làm bác sĩ, có Pinăng làm anh bộ đội, có Đá Mài làm chú công an vừa rồi không ngại thân mình đưa người dân ra khỏi vùng lũ dữ
Có Charao đang đóng quân ở đảo Trường Sa
Người con núi nhưng bơi như rái cá
Tiếng sóng Trường Sa có giống tiếng róc rách dòng suối mẹ?
Ta ru nhau những đêm hè
Ngồi lại đây những Chamaléa, Pipôi, Ca Dá, Pinăng, Đá Mài, Mấu, Charao… nhỏ
Ta thấy niềm vui long lanh trong đôi mắt các em
Những mầm măng trong khu rừng mùa xuân bất tận
Bếp lửa này đã sưởi ấm cha ông ta
Và còn sưởi ấm bao thế hệ tiếp nối
Lửa bên ngoài đã là lửa bên trong
Lửa trong ánh mắt, trái tim và ý chí
Những Chamaléa, Pipôi, Ca Dá, Pinăng, Đá Mài, Mấu, Charao… của núi rừng
Hãy tiếp nối ngọn lửa anh hùng của cha ông
Như đêm mùa xuân bên bếp lửa ấm nồng
Rộn rã tiếng mả la, đàn cha-pi, đàn đá
Người làng ngồi bên nhau chờ đợi những người con xa hoàn thành nhiệm vụ trở về
Viết tiếp sử thi của làng với những câu chuyện hào hùng của chúng
Những người kể chuyện, hát, uống rượu cần rồi say ngủ
Bên bếp lửa nhà rông ấm áp
Tiếng khỉ hú trong rừng đêm
Khe khẽ làm những nụ mai núi vừa nhú
Hây hẩy bung trong sương xuân.
(*): Những cái họ của người Raglai.
ĐI TUẦN TRONG ĐÊM MÙA XUÂN
Gió nói gì với những ngôi sao lấp lánh
Làn sương lạnh
Rơi trên tiếng chổi quét đường
Cô công nhân áo sọc phản quang
Mỉm cười với anh công an và đồng đội đang đi tuần
Những con người lặng lẽ
Làm nhiệm vụ trong đêm xuân
Phố lên đèn và phố đã ngủ
Những ngôi nhà nằm thiêm thiếp
Mơ giấc mơ yên bình
Bầu trời thinh lặng chỉ có tiếng chim đêm
Và mùi hương cây lá
Làn gió xuân khe khẽ
Thổi hương xuân lan xa
Tóc anh ướt sương
Áo anh ướt sương
Đứng lại bên đường nhìn một ngôi sao rơi
Hương xuân nồng nàn sao giống mùi bàn tay ấm của mẹ
Bàn tay cấy lúa, trồng rau, nuôi gà, cuốc đất, dắt từng đứa con đi học
Đêm cuối tháng Chạp cả nhà quây quần nấu bánh chưng, bánh tét
Bàn tay nhăn nheo thời gian của mẹ ấm mùi than củi
Mùa này ngày nào mẹ cũng chống gậy ra ngõ
Ngóng những đứa con xa trở về
Những nụ hoa xuân e ấp trong đêm giống như đôi môi em
Ta hôn nhau đêm mùa hạ lấp lánh sao trời
Thời thiếu nữ, rồi trở thành người mẹ
Vẫn tần tảo vun vén cửa nhà để anh yên lòng làm nhiệm vụ cho quê hương
Gió nói gì với những con dông đang lạo rạo làm tình trên cát
Những đụn cát quê hương giống như sa mạc
Anh cùng đồng đội đã từng thu những vũ khí giấu trong lòng cát của đám thanh niên làng
Trận hỗn chiến giữa thanh niên hai làng, hai dân tộc, hai tôn giáo đã được ngăn chặn
Tất cả chỉ vì một cái liếc mắt của giai nhân
Những con đường từ phố ra quê rỉ rả tiếng côn trùng
Anh cùng đồng đội đi xuyên qua đêm bảo vệ bình yên vùng đất
Một công việc thầm lặng như những bông hoa xuân nở trong đêm lặng lẽ
Tóc anh ướt sương
Áo anh ướt sương.
