Chùm thơ dự thi “Xuân mới” của Lê Thị Kim Sơn kết hợp giọng điệu tự sự và trữ tình, sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ và biểu tượng bản địa để đặt ra những câu hỏi về niềm tin, thân phận con người, sự va chạm giữa tập tục cũ và giá trị nhân văn mới, đồng thời tôn vinh tình người và trách nhiệm cộng đồng.
Lê Thị Kim Sơn sinh năm 1986, là giáo viên mỹ thuật tại Pleiku, Gia Lai. Chị sáng tác đa thể loại: tản văn, truyện ngắn, truyện thiếu nhi và tiểu thuyết. Các tác phẩm đã xuất bản gồm Hoa nắng Tây Nguyên (2020), Hẹn yêu (2020), Những chiếc sừng xinh đẹp (2023), Cổ tích trưa (2024), Mùa xuân của mẹ (2024). Chị từng nhận nhiều giải thưởng văn học trung ương và địa phương, trong đó có Tặng thưởng Truyện ngắn hay Tạp chí Sông Hương 2020. Năm 2024, chị được kết nạp Hội Nhà văn Việt Nam.
KYO VÀ NỮ THẦN MẶT TRỜI
Ở bên kia núi không có nhà vàng, nhà bạc
Không có nữ thần mặt trời rực rỡ,
Không có nhà dài chiêng lớn,
Cũng chẳng có cuộc sống sung túc đâu.
Đam San rồi cũng phải về làng với H’Ñĭ, H’Bhĭ thôi,
Bên kia núi chỉ có lời quát tháo
Chỉ có đòn roi và điện giật
Có nước mắt hối hận cùng chiếc bụng rỗng xuyên đêm
Nằm co quắp nhớ lại những lời đã cũ,
Kyô dậy đi làm thôi,
Rẫy cà phê muốn cho hoa trắng, muốn cho quả sai
Phải tưới nước khi mùa xuân về
Này Kyô hãy dậy đi nào,
đừng chúi mũi vào cái điện thoại nữa,
Hạt lúa không tự lăn về nhà được, cái xe không tự nhiên mà chạy đâu
Đừng nằm mục sàn nhà, đừng nằm thối gốc cây.
Này Kyô đi về đi!
Hoa cà phê nở trắng rẫy rồi
A ma tóc bạc khói,
A mí gập lưng còng.
Cả hai sắp như mặt trời xuống núi
Như bếp lửa cần bỏ thêm củi khô,
Kyô rơi nước mắt
Không có nữ thần nào cả,
Chỉ có bóng áo xanh đang vỗ về giấc ngủ
Về làng thôi Kyô ơi!
(* H’Ñĭ, H’Bhĭ: là hai chị em và cùng là vợ của Đam San)
ĐỨA CON CỦA RỪNG MA
Cái bụng người làng khép lại như rừng đêm
Cầu thang người úp ngược
Chẳng cho lên nhà,
Mắt người không vừa ta
Người đi qua lạnh như gió
Chẳng để lại gì đâu.
Ta đứng im ôm con trẻ
Nó mút ngón tay khi đói
Nó khóc như con hoẵng lạc mẹ trong sương
Nó vẫn còn sống
Sao lại bắt nó theo mẹ về rừng ma?
“Dọ-tơm-amí”, cái luật ngàn đời
Mẹ chết rồi, phải để con theo
Về làng ma mẹ mới chăm con được
Sao mày dám chống lại
Lời dạy của người xưa?
Những câu nói như xoáy nước
Những ánh nhìn như cục đá ném đau
Nhưng ta vẫn chọn đứa trẻ có sự sống
Ta theo chân anh cán bộ áo xanh
Ta nuôi giữ đứa trẻ của rừng ma trong áo
Để con lớn như cây Cà Tung giữa rừng
Để con cho họ biết
Đừng làm vậy với nhau…
BỨC TƯỢNG MỒ ÁO XANH
Cột Kut, cột Klao* đã tạc, đã vẽ bằng máu trâu,
Chiêng Arap* cũng ngân tiếng qua chín núi mười sông
Gọi người làng xa, rủ người làng gần
Đi tìm mùa vừa chín
Mùa Ning Nơng* say trời,
Ning Nơng chuyển đất
Ăn tháng uống năm
Để tiễn ma về làng,
Phải chia đủ của, phải khóc trọn lòng,
Còn dựng nhà, làm tượng
Để bầu bạn với ma.
Người già chỉ vào bức tượng màu xanh,
Mũ kê pi nghiêm ngắn
Lạc giữa rừng tượng mộc khóc cười giao hoan,
Như nốt lặng trầm, người già cất lời kể,
Nó là người bạn đấy
Ở làng lâu lắc rồi,
Nó sống cùng dân đấy
Là anh em của mình.
Nó uống chung bầu nước, uống cạn cang rượu thơm
Ăn cơm cùng một nồi, nằm chung chăn, sưởi chung bếp lửa,
Cùng tắm giọt với nhau.
Ngày người làng lạc lối,
Nó đã cố dắt về,
Còn nó nằm lại kia trên núi cao, rừng thẳm
Nên người làng tạc lại
Để nó ở với làng
Để Pơ Thi nó vẫn
Nghe tiếng người gọi tên….
(* Cột Kut, cột Klao: cột thờ dựng trong nhà mồ.
* Chiêng Arap: bộ chiêng cho lễ bỏ mả.
* Mùa Ning Nơng: mùa Pơ Thi, mùa vui chơi và lễ hội).
